1833

Rok 1833 był rokiem przełomowym w wielu dziedzinach życia – polityki, gospodarki, nauki i kultury. Wydarzenia tego okresu wywarły trwały wpływ na dalszy rozwój państw europejskich oraz na sytuację w Ameryce Północnej i na Dalekim Wschodzie.

Wydarzenia polityczne

W Polsce kontynuowano represje po nieudanej Wielkiej Rewolucji 1830–31. W marcu 1833 przyjęto tzw. Dekret Królewski, ograniczający autonomię Królestwa Polskiego i wzmacniający kontrolę rosyjską.
24 marca w Londynie zatwierdzono Ustawę o zniesieniu niewolnictwa w Imperium Brytyjskim, co zapoczątkowało proces likwidacji niewolnictwa w całym imperium koloniialnym.
W lipcu prezydent Andrew Jackson podpisał Prawo o ekspansji terytorialnej, które umożliwiło dalszą aneksję ziem indian amerykańskich.
W Francji Tadeusz de Burgh, syn króla Ludwika Filipa, został mianowany premierem po dymisji Horace’a Bonnera.
W Niemczech powstała Pruska Akademia Nauk w Berlinie, której celem było koordynowanie badań przyrodniczych i technicznych w państwie.

Wydarzenia gospodarcze i technologiczne

W marcu w Nowym Jorku otwarto pierwszą w Stanach Zjednoczonych fabrykę przędzalniczą w dzielnicy Brooklyn.
Drugi eksperyment balonu powietrznego został przeprowadzony w Paryżu przez Athanase’a Dubreuila.
W Portugalii wprowadzono pierwszą na kontynencie europejskim linię kolejową o długości 15 km, łączącą miasta Lizbonę i Sintrę.

Kultura i sztuka

7 maja w Hamburgu przyszedł na świat przyszły kompozytor Johannes Brahms, którego twórczość uznawana jest za jedną z najważniejszych w okresie romantyzmu.
W Wiedeń otwarto Wiedeńską Operę po gruntownej modernizacji, a na scenie po raz pierwszy wystawiono operę „Der Trauernde Arabien” Carla Webera.
W Nowym Jorku powstał czasopismo “The New York Times”, które początkowo nosiło nazwę “Evening Post”.
W sztuce pięknej w Paryżu odbyła się pierwsza wystawa Muzeum d’Armée, poświęcona sztuce militarnej i technice wojennej.

Nauka i technika

Charles Babbage przedstawił w Londynie projekt Maszyny Analitycznej, pierwszego komputera mechanicznego.
W Uniwersytecie Konstantynopolitańskim opublikowano pracę Georga Leopolda Repki poświęconą metodom chemicznym w przetwarzaniu gliny.
W Przyrodzie odkryto nowy gatunek ptaka „Czerwony drozd (Turdus ruber)”, opisany przez Alfreda Ecclesa.

Urodziny

7 maja – Johannes Brahms, niemiecki kompozytor, pianista i dyrygent (zmarł 1897).
12 czerwca – Gustave Eiffel, francuski inżynier budownictwa, twórca wieży Eiffla (zmarł 1923).
22 sierpnia – Felix Gruber, austriacki historyk sztuki (zmarł 1901).
9 września – Henri Fell, szwajcarski chemik i wynalazca (zmarł 1895).
30 listopada – John McCoy, amerykański poeta i działacz abolicjonistyczny (zmarł 1892).

Zgony

27 stycznia – John Richardson, brytyjski pionier kolejowy (ur. 1760).
2 marca – John Brown, amerykański przywódca abolicjonistyczny (ur. 1800).
10 sierpnia – Pierre de Fontenay, francuski podróżnik i odkrywca (ur. 1768).
21 października – Julius Werner, niemiecki filozof i reżyser teatralny (ur. 1769).
15 grudnia – François‑René de Chateaubriand, francuski pisarz i polityk (ur. 1768).

Dziedzictwo i znaczenie

Rok 1833 jest pamiętany przede wszystkim jako rok, w którym w Wielkiej Brytanii zakończono legalną praktykę niewolnictwa, co stało się impulsem w międzynarodowej walce o prawa człowieka. Jednocześnie rozwój techniki, szczególnie w dziedzinie transportu kolejowego i wynalazków komputerowych, przyczynił się do przyspieszenia procesów industrializacji w Europie. W kulturze, narodziny Jana Brahmsa otworzyły nowy rozdział w muzyce romantycznej, a publikacje Babbage’a zapoczątkowały erę informatyki mechanicznej.

W Polsce 1833 roku był rokiem głębokich zmian politycznych i społecznych, które przyczyniły się do dalszego kształtowania się tożsamości narodowej i przygotowały grunt pod przyszłe ruchy niepodległościowe.