1838
Rok 1838 był okresem intensywnych przemian politycznych, społecznych i kulturalnych w Europie i Ameryce Północnej. Wydarzenia tego roku przyczyniły się do dalszego rozwoju tendencji, które w kolejnych latach doprowadziły do rewolucji 1848‑ego, a także wpłynęły na kształtowanie się nowoczesnych państw narodowych.
Wydarzenia międzynarodowe
- W styczniu wojna krymska podjęto pierwsze kroki przygotowawcze – Wielka Brytania i Francja zaczęły dyskutować o potrzebie wsparcia Imperium Osmańskiego przeciwko Rosji.
- 8 lutego w Nowym Jorku otwarto Centralny Szpital Towarzystwa Pomocy Społecznej, co było ważnym krokiem w rozwoju opieki zdrowotnej w Stanach Zjednoczonych.
- W marcu w Pekinie wybuchł powstanie w prowincji Szowany, które wstrząsnęło władzą dynastii Qing.
- 13 kwietnia Francja i Dania podpisały traktat pokojowy kończący wojnę dwustopową o Granice Kalmarskie.
- 17 maja w Wiedniu odbyła się pierwsza wystawa sztuki przemysłowej, która przyczyniła się do rozwoju modernizmu w architekturze i designie.
- 12 sierpnia w Rzymie otwarto Muzeum Watykańskie, gromadzące kolekcje sztuki starożytnej i renesansowej.
- W październiku w Stanach Zjednoczonych przyjęto ustawę o zakazie handlu niewolnikami na terenie terytorium Oregonu.
- 23 grudnia w Moskwie założono Uniwersytet Moskiewski, będący pierwszą wyższą uczelnią publiczną w Rosji.
Polska i ziemie polskie
W Królestwie Polskim, będącym pod kontrolą Rosji, nastąpił okres tzw. powstania grudniowego, którego przyczyny polityczne i społeczne nasiliły się po nieudanym powstaniu listopadowym. W 1838 roku rząd carski wprowadził nowe prawo o cenzurze, co dodatkowo ograniczyło działalność prasy i środowisk niepodległościowych.
W tym samym roku w Poznaniu otwarto Państwową Szkołę Społeczną, będącą pierwszą instytucją edukacyjną skierowaną do szerokich warstw społeczeństwa.
Urodzeni w 1838 roku
- Maria Skłodowska (ur. 7 listopada w Warszawie) – wybitna fizyk i chemik, dwukrotna laureatka Nagrody Nobla.
- Robert Neudecker (ur. 13 lutego w Berlinie) – niemiecki poeta i krytyk literacki.
- Atahualpa Urquiola (ur. 21 marca w Santiago de Chile) – chilijski polityk i dyplomata.
- Henryk Sienkiewicz (ur. 5 maja w Radomiu) – polski powieściopisarz, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1905).
- Charles Darwin (ur. 12 sierpnia w Shrewsbury) – angielski przyrodnik i autor teorii ewolucji.
Zmarli w 1838 roku
- Katarzyna Wielka (zmarła 17 listopada w Sankt Petersburgu) – cesarzowa Rosji, patronka sztuki i nauki.
- Johann Wolfgang von Goethe (zmarł 22 marca w Weimarze) – wybitny niemiecki poeta, dramaturg i filozof.
- James Butler (zmarł 5 kwietnia w Pittsburgh) – amerykański wynalazca i pionier kolei parowej.
Kultura i nauka
W literaturze roku 1838 pojawiły się ważne dzieła, takie jak „Wojna i pokój” Lwa Tołstoja oraz „Opowieść o życiu” Alberta Camusa, które odcisnęły piętno na rozwoju powieści realistycznej.
W dziedzinie nauki, w październiku w Londynie rozpoczęto publikację Rocznika Naukowego, pierwszego periodyku poświęconego wszystkim dyscyplinom przyrodniczym.
Podsumowanie
Rok 1838 był okresem intensywnych działań politycznych, rosnącego napięcia społecznego i znaczących osiągnięć kulturalnych oraz naukowych. Wydarzenia tego roku miały wpływ na dalszy bieg historii Europy i Ameryki Północnej, a postaci urodzone w tym czasie stały się kluczowymi twórcami i przywódcami w kolejnych dekadach.