Alan Turing

Alan Mathison Turing (ur. 7 czerwca 1912 w Maidenhead, Anglia; zmarł 7 czerwca 1954 w Wilmslow) – wybitny brytyjski matematyk, logik, kryptograf, teoretyk informatyki i pionier sztucznej inteligencji. Jego prace położyły podwaliny pod współczesne komputery oraz teorię obliczeń.

Życiorys

Wczesne lata

Alan Turing urodził się w rodzinie o umiarkowanych środkach. Jego ojciec, Julius Turing, był urzędnikiem podatkowym, a matka, Ethel Sara Stoney, pochodziła z rodziny inżynierów.

Edukacja

W 1926 r. rozpoczął naukę w szkole Sherborne, a w 1931 r. został przyjęty na Uniwersytet Cambridge, gdzie studiował matematykę w King’s College. W 1934 r. uzyskał tytuł Bachelor of Arts, a w 1936 r. obronił rozprawę doktorską pod kierunkiem Alfreda Northa, wprowadzając pojęcie Maszyny Turinga.

Kariera akademicka

Po uzyskaniu stopnia doktora Turing podjął pracę w Uniwersytecie Princeton, gdzie współpracował z Albertem Einsteinem i Johnem von Neumanna. W 1939 r. powrócił do Wielkiej Brytanii i podjął pracę w Government Code and Cipher School w Bletchley Park.

Działalność w czasie II wojny światowej

W Bletchley Park Turing był kluczową postacią zespołu zajmującego się łamaniem szyfrów niemieckiej maszyny szyfrującej Enigma. Opracował tzw. „Bombe” – elektromechaniczne urządzenie służące do analizy szyfrów, które znacząco przyspieszyło odszyfrowywanie wiadomości wroga i przyczyniło się do skrócenia wojny.

Po wojnie

Po zakończeniu działań wojennych Turing został zatrudniony w National Physical Laboratory, gdzie pracował nad rozwojem pierwszych elektronicznych maszyn obliczeniowych, w tym nad projektem ACE (Automatic Computing Engine). W 1948 r. przeniósł się do Uniwersytetu w Manchesterze, gdzie pomógł w stworzeniu Manchester Baby – pierwszego w pełni funkcjonalnego, przechowującego program komputera.

Test Turinga i filozofia sztucznej inteligencji

W 1950 r. w artykule „Computing Machinery and Intelligence” przedstawił test Turinga – metodę oceny zdolności maszyny do wykazywania zachowań inteligentnych, które są nieodróżnialne od ludzkich.

Śmierć i kontrowersje

W 1952 r. Turing został skazany za „rażącą nieprzyzwoitość” z powodu swojej homoseksualności – wówczas w Wielkiej Brytanii przestępstwo. Został poddany chemicznej kastracji, a w 1954 r. zmarł w wyniku zatrucia cyjanowodorem w swoim mieszkaniu, co uznano za samobójstwo. W 2009 r. premier Gordon Brown wydał oficjalne przeprosiny, a w 2013 r. monarcha Elżbieta II ułaskawiła go pośmiertnie.

Dziedzictwo

Alan Turing jest uznawany za jednego z najważniejszych myślicieli XX wieku. Jego koncepcje wciąż kształtują rozwój informatyki, kryptografii i sztucznej inteligencji. W 2019 r. w Londynie odsłonięto pomnik Turinga, a w 2021 r. w ramach Programu Alan Turinga przyznawano nagrody za wybitne osiągnięcia w dziedzinie nauk komputerowych.

Publikacje

• „On Computable Numbers, with an Application to the Entscheidungsproblem” (1936)
• „Computing Machinery and Intelligence” (1950)
• „The Chemical Bomb” (nieopublikowany rękopis)

Powiązane pojęcia

Maszyna Turinga, kryptografia, kryptologia, Enigma, Bletchley Park, test Turinga, sztuczna inteligencja, informatyka teoretyczna, komputer elektroniczny.