Bauhaus

Bauhaus – niemiecka szkoła sztuki i architektury, założona w 1919 roku w Weimarze przez architekta Waltera Gropiusa. Szkoła łączyła sztuki piękne, rzemiosło oraz nowoczesną architekturę, kładąc nacisk na funkcjonalizm, prostotę form i współpracę artystów z przemysłem. Działalność Bauhausu przeszła przez trzy główne ośrodki: Weimar (1919‑1925), Dessau (1925‑1932) oraz Berlin (1932‑1933). Ideologia i projekty szkoły miały ogromny wpływ na rozwój modernizmu, designu oraz architektury XX wieku.

Historia

Powstanie w Weimarze (1919‑1925)

Po zakończeniu I wojny światowej Gropius otrzymał wsparcie od muzea w Weimarze i założył Staatliches Bauhaus jako eksperymentalny ośrodek łączący sztuki plastyczne, rzemiosło i architekturę. W początkowych latach w szkole wykładowali m.in. Johannes Itten, Lyonel F. Stella i Paul Klee. Program obejmował warsztaty krawiectwa, ceramiki, metalurgii, druku i sztuki wizualnej.

Przeniesienie do Dessau (1925‑1932)

W 1925 roku Bauhaus przeniósł się do Dessau, gdzie zbudowano charakterystyczny budynek zaprojektowany przez Gropiusa. W Dessau przyjęto nowoczesny plan nauczania podzielony na trzy etapy: warsztat podstawowy, warsztat specjalistyczny oraz studia. Do grona wykładowców dołączyli Ludwig Mies van der Rohe, Oskar Schlemmer oraz Marcel Breuer. W tym okresie powstały ikoniczne projekty mebli (np. krzesło Wassily), a także liczne projekty budynków i systemów urbanistycznych.

Ostatni etap w Berlinie (1932‑1933)

Pod presją polityczną i rosnącego nacjonalizmu w 1932 roku Bauhaus został przeniesiony do Berlin, gdzie kierował nim Mies van der Rohe. Szkoła jednak nie przetrwała napięć z nazistowskim reżimem i została zamknięta w 1933 roku.

Filozofia i styl

Główną zasadą Bauhausu była synteza sztuki i technologii – twórcy dążyli do stworzenia przedmiotów użytecznych, jednocześnie przejawiających wysoką wartość estetyczną. Styl charakterizowały:

• geometria i proste formy (kwadraty, prostokąty, koła);
• minimalizm i brak zbędnych ozdobników;
• zastosowanie nowoczesnych materiałów – stali, szkła, betonu;
• funkcjonalizm – forma podąża za funkcją.

Idee te były spójne z ruchem funkcjonalizmu i stanowiły reakcję na ówczesne nadmierne dekoracje secesyjne.

Najważniejsze postaci

• Walter Gropius – założyciel i dyrektor szkoły, architekt, propagator idee sintezy sztuk.
• Ludwig Mies van der Rohe – ostatni dyrektor, twórca "prawa mniej", autor słynnych projektów, m.in. budynku Farnsworth House.
• Paul Klee – malarz i teoretyk sztuki, wykładowca przedmiotów związanych z teorią koloru i formy.
• Marcel Breuer – projektant mebli i architekt, twórca legendarnego krzesła Wassily.
• Oskar Schlemmer – artysta, kierownik pracowni teatralnej, twórca spektaklu "Triadisches Ballett".

Działalność i projekty

W trakcie swojego istnienia Bauhaus opracował liczne projekty:

• meble i akcesoria (krzesła, stoły, lampy) — produkowane w warsztacie metalurgicznym i stolarskim;
• projekty budynków – m.in. budynek Bauhausu w Dessau, Farnsworth House (Mies van der Rohe);
• grafika i typografia – plakatowanie, projekty czcionek i publikacji;
• eksperymenty w dziedzinie fotografii i filmu – prace László Moholy-Nagy'ego.

Wpływ i dziedzictwo

Po zamknięciu szkoły jej ideologie przetrwały dzięki emigracji wykładowców i uczniów, którzy założyli szkoły i studia w Europie i Stanach Zjednoczonych (np. Black Mountain College, Harvard Graduate School of Design). Wpływ Bauhausu widoczny jest w:

• architekturze modernistycznej – budynki Isejki, Domu Siedleckiego, budynki korporacji;
• designie przemysłowym – standardy produkcji mebli, sprzętu elektronicznego;
• sztuce współczesną – minimalizm, konceptualizm;
• edukacji artystycznej – interdyscyplinarne podejście w szkołach artystycznych.

Do dzisiaj Bauhaus pozostaje symbolem innowacji, połączenia sztuki z techniką oraz dążenia do użytecznej piękności.

Bibliografia

• Droste, A. Bauhaus: 1919–1933. Taschen, 2006.
• Whitford, F. Bauhaus. Thames & Hudson, 2015.
• Hanson, H. Building the Bauhaus. Princeton University Press, 2005.