DHCP – Dynamic Host Configuration Protocol

DHCP (ang. Dynamic Host Configuration Protocol) jest protokołem sieciowym używanym do automatycznego przydzielania konfiguracji warstwy TCP/IP hostom w sieci IP. Dzięki DHCP administratorzy sieci mogą zredukować ręczną konfigurację adresów IP, masek podsieci, bram domyślnych, serwerów DNS oraz innych parametrów niezbędnych do komunikacji w sieci.

Historia

Protokół został opracowany w latach 90. XX wieku w ramach prac nad standaryzacją RFC 2131 (1997) oraz RFC 2132 (1997). Wcześniej podobne funkcje realizowano przy pomocy protokołu BOOTP (BOOTP), jednak DHCP wprowadził większą elastyczność i skalowalność.

Podstawowe zasady działania

DHCP działa w modelu klient‑serwer, w którym:

1. Klient (np. komputer, smartfon, drukarka) wysyła zapytanie DHCPDISCOVER na adres broadcast.
2. Serwer DHCP odbiera zapytanie i odpowiada komunikatem DHCPOFFER, proponując dostępny adres IP oraz dodatkowe opcje.
3. Klient akceptuje ofertę, wysyłając komunikat DHCPREQUEST.
4. Serwer potwierdza przydział, przesyłając DHCPACK. Po jego otrzymaniu klient może używać przydzielonego adresu.

Cały proces odbywa się zwykle w czasie krótkim (kilka sekund) i odbywa się w warstwie modelu warstwy OSI – warstwa aplikacji, korzystając z protokołu UDP (porty 67 i 68).

Kluczowe elementy

• Serwer DHCP – oprogramowanie lub urządzenie (np. router) zarządzające pulą adresów i opcjami.
• Klient DHCP – oprogramowanie wbudowane w system operacyjny, które inicjuje uzyskanie konfiguracyjnych parametrów.
• Pula adresów – zbiór adresów IP, które serwer może przydzielać. Zazwyczaj definiowana jest jako zakres (range).
• Rezerwacje – przypisanie stałego adresu IP do konkretnego adresu MAC klienta.
• Opcje DHCP – dodatkowe informacje (np. serwery NTP, domena wyszukiwania, parametry PXE).

Wersje i rozszerzenia

Podstawowa specyfikacja opisuje DHCP dla protokołu IPv4. Dla IPv6 istnieje odrębny protokół – DHCPv6, określony w RFC 3315. Inne rozszerzenia obejmują:

• DHCP Relay Agent – umożliwia przekazywanie komunikatów DHCP pomiędzy różnymi podsieciami.
• DHCP Options 43, 66, 67 – wykorzystywane w implementacjach PXE i w sieciach VoIP.
• DHCP Failover – mechanizm zapewniający wysoką dostępność serwerów DHCP.

Bezpieczeństwo

Standardowy DHCP nie posiada wbudowanych mechanizmów uwierzytelniania, co może prowadzić do ataków typu DHCP spoofing lub rogue DHCP server. W praktyce stosuje się:

• Filtrację adresów MAC na przełącznikach (port security).
• Wykorzystanie protokołu IEEE 802.1X w połączeniu z serwerem DHCP.
• Rozszerzenia Secure DHCP (RFC 3118) oraz IPsec do szyfrowania wymiany komunikatów.

Implementacje

DHCP jest obsługiwany przez większość systemów operacyjnych:

• Microsoft Windows – usługa DHCP Client i DHCP Server.
• Linux – demony dhcpd (ISC), dnsmasq, systemd-networkd.
• macOS – wbudowany klient DHCP.
• Urządzenia sieciowe (routery, przełączniki) – np. Cisco, MikroTik, Ubiquiti.

Zobacz także

BOOTP • IP • Model warstwy OSI • UDP • RFC 2131 • DHCPv6 • PXE • NTP • IEEE 802.1X