DOI (Digital Object Identifier)

DOI (ang. Digital Object Identifier) jest stałym, jednorazowym identyfikatorem służącym do precyzyjnego oznaczania cyfrowych obiektów publikacyjnych, takich jak artykuły naukowe, rozdziały książek, raporty techniczne, a także materiały multimedialne. System DOI został opracowany w latach 1990 roku i od 2000 r. jest powszechnie stosowany w środowisku akademickim i wydawniczym.

Historia

Pomysł wprowadzenia trwałego identyfikatora cyfrowego wywodzi się z potrzeb bibliografii i zarządzania zasobami elektronicznymi. W 1992 r. organizacja ISO przyjęła standard ISO 26324, który definiuje strukturę i zasady przydzielania DOI. Pierwsze DOI zostały przydzielone w 2000 r. przez organizację CrossRef, a od tego czasu system jest zarządzany przez IDF (International DOI Foundation).

Struktura DOI

DOI składa się z dwóch części oddzielonych ukośnikiem (/):

• Prefiks – identyfikuje organizację rejestrującą (np. wydawcę). Prefiks jest przydzielany przez agencję rejestrującą, taką jak CrossRef lub DataCite.
• Sufiks – nadawany jest przez organizację rejestrującą i opisuje konkretny obiekt (np. artykuł, rozdział).

Przykład: 10.1000/182, gdzie 10.1000 jest prefiksem, a 182 sufiksem.

Zastosowanie i korzyści

System DOI zapewnia:

• Trwałość linku – adres URL może się zmieniać, ale resolver DOI zawsze przekieruje do aktualnej lokalizacji.
• Jednoznaczność – każdy DOI jest unikalny i nie powtarza się.
• Ułatwione cytowanie – wiele stylów cytowań (np. APA, Chicago) wymaga podania DOI.
• Możliwość śledzenia statystyk – agencje rejestrujące dostarczają informacje o liczbie pobrań i cytowań.

Rejestracja i agencje DOI

Do przydzielenia DOI potrzebna jest współpraca z jedną z agencji rejestrujących, m.in.:

• CrossRef – najczęściej używana w czasopismach naukowych.
• DataCite – specjalizuje się w danych badawczych i zasobach open access.
• JDI – obsługuje publikacje w Japonii.

Resolver DOI

Aby odczytać, do jakiego zasobu prowadzi konkretny DOI, używa się resolvera pod adresem https://doi.org/ (np. https://doi.org/10.1000/182). Resolver automatycznie przekierowuje użytkownika do aktualnej lokalizacji zasobu, niezależnie od tego, czy zmienił się adres URL wydawcy.

Przykłady DOI

• Artykuł w czasopiśmie: 10.1021/acs.joc.5b02021
• Dane badawcze: 10.5061/dryad.12345
• Książka elektroniczna: 10.5555/12345678

Standardy i powiązane pojęcia

System DOI jest powiązany z wieloma innymi elementami infrastruktury publikacji cyfrowych:

• Open Access – wiele otwartych zasobów udostępnia DOI, aby zwiększyć ich dostępność.
• Metadane – DOI jest zazwyczaj łączony z opisem w formacie JATS lub MARC21.
• Bibliografia – w nowoczesnych systemach zarządzania bibliografią (np. Zotero, EndNote) DOI jest kluczowym polem.
• Trwały identyfikator – DOI jest jednym z kilku typów trwałych identyfikatorów, obok np. Handle System czy ORCID.

Zobacz także

International DOI Foundation | CrossRef | DataCite | Open Access | ISO 26324