Division of Gastroenterology and Nutrition
Division of Gastroenterology and Nutrition (Gastroenterologia i Żywienie) – jednostka organizacyjna najczęściej funkcjonująca w szpitalach akademickich, kliniki uniwersyteckich oraz dużych ośrodkach zdrowia w Polsce. Zajmuje się diagnozowaniem, leczeniem oraz profilaktyką schorzeń przewodu pokarmowego oraz zagadnień związanych z odżywianiem klinicznym.
Historia
Dziedzina wyodrębniła się w latach 1970‑1990, kiedy to rosnące zapotrzebowanie na specjalistyczną opiekę nad pacjentami z chorobami wątroby, trzustki i intestynów wymusiło połączenie gastroenterologii z dziedziną żywienia klinicznego. Pierwsze oddziały tego typu powstały w Warszawie (Warszawie) i Krakowie (Krakowie), a w ciągu kolejnych dekad ich struktura została przyjęta w całym kraju.
Struktura organizacyjna
- Oddział gastrologii – prowadzi diagnostykę i leczenie chorób przełyku, żołądka, jelit, wątroby oraz trzustki. W ramach tego oddziału funkcjonują specjalistyczne oddziały endoskopowe (gastroskopia, colonoskopia).
- Oddział żywienia klinicznego – zajmuje się oceną stanu odżywienia, jadłowaniem dożylnego, przeczystką jelitową oraz prowadzeniem programów żywieniowych w przypadkach chorób przewodu pokarmowego.
- Jednostka badawcza – prowadzi badania kliniczne i laboratoryjne w zakresie chorób zapalnych jelit (choroba Crohna, wrzodziejące zapalenie jelit), nowotworów przewodu pokarmowego oraz zaburzeń metabolicznych.
- Szkolnictwo i edukacja – organizuje staże, kursy specjalistyczne i rekrutację rezydentów w dziedzinie medycyny oraz dietetyki.
Zakres kliniczny
Oddział udziela pomocy w następujących obszarach:
- Choroby wątroby (marskość, zapalenie, nowotwory).
- Choroby trzustki (zapalenie, nowotwory, niewydolność exokrynna).
- Bóle brzuszne i zaburzenia czynnościowe (zespół jelita drażnionego).
- Nowotwory jelita grubego i przewodu pokarmowego.
- Niedobory żywieniowe oraz przewlekłe niedożywienie w kontekście chorób przewodu pokarmowego.
- Przygotowanie i monitorowanie żywienia parenteralnego oraz enteralnego.
- Profilaktyka i zarządzanie zespółem metabolicznym oraz otyłością.
Badania i innowacje
Division of Gastroenterology and Nutrition aktywnie uczestniczy w projektach międzynarodowych, m.in. w ramach European Society for Gastrointestinal Endoscopy oraz World Gastroenterology Organisation. Główne kierunki badań to:
- Rozwój technik endoskopii (endoskopia kapsułkowa, endoskopia podczerwieni).
- Biomarkery wczesnego wykrywania raka przełyku i żołądka.
- Skuteczność i bezpieczeństwo interwencji żywieniowych w chorobie Crohna i IBD.
- Wpływ mikrobiomu jelitowego na metabolizm i odporność.
Współpraca interdyscyplinarna
Oddział współpracuje z następującymi jednostkami:
- Oddziałem chirurgii – w przypadkach konieczności zabiegów operacyjnych (resekcje jelit, transplantacje wątroby).
- Onkologią – w optymalizacji żywienia pacjentów onkologicznych.
- Radiologią – w diagnostyce obrazowej chorób przewodu pokarmowego.
- Psychiatrą i psychoterapeutami – przy leczeniu zaburzeń odżywiania i zespole jelita drażnionego.
Znaczenie w systemie ochrony zdrowia
Division of Gastroenterology and Nutrition odgrywa kluczową rolę w zapewnieniu kompleksowej opieki nad pacjentami, minimalizując hospitalizacje i poprawiając jakość życia. Dzięki integracji diagnostyki, terapii i żywienia klinicznego możliwe jest szybsze rozpoznanie chorób oraz skuteczniejsze ich leczenie.
Przyszłość
Rozwój technologii cyfrowych (telemedycyna, sztuczna inteligencja w analizie endoskopii) oraz coraz większe znaczenie mikrobiomu są prognozowane jako najważniejsze czynniki kształtujące przyszłość gastroenterologii i żywienia klinicznego. Oddziały w całym kraju planują wdrożenie programów screeningu nowotworowego oraz rozwinięcie programów żywieniowych dla osób starszych i z przewlekłymi chorobami metabolicznymi.
Więcej informacji można znaleźć w powiązanych artykułach: choroby wątroby, nowotwory jelita grubego, mikrobiom, telemedycyna.