Elementary and Secondary Education Act (ESEA)

Elementary and Secondary Education Act (ustawa o edukacji podstawowej i średniej) – federalne prawo edukacyjne Stanów Zjednoczonych przyjęte 11 sierpnia 1965 roku. Celem ustawy było zapewnienie równych szans edukacyjnych dla wszystkich dzieci, ze szczególnym uwzględnieniem uczniów z rodzin o niskich dochodach. Ustawa stała się centralnym elementem amerykańskiego systemu finansowania szkół publicznych i wprowadziła szereg innowacji, które do dziś kształtują politykę edukacyjną kraju.

Historia

1965 – przyjęcie ustawy: ESEA została podpisana przez prezydenta Lyndona B. Johnsona w ramach jego programu Wielkiej Socjalnej (Great Society). Ustawa zidentyfikowała trzy główne cele:
1. Rozszerzenie dostępu do edukacji dla dzieci ubogich;
2. Zwiększenie jakości nauczania w szkołach publicznych;
3. Wdrożenie systemu oceny wyników szkolnych.
1970‑1974 – pierwsze nowelizacje: Dodatkowe fundusze w ramach tytułu I (Title I) umożliwiły wsparcie programów odrabiania zaległości i zajęć pozalekcyjnych.
1980 – reformy w erze Reagan’a: Zmniejszono część federalnych dotacji, co wywołało debatę nad rolą rządu federalnego w edukacji.
1994 – Education Consolidation and Improvement Act: Przekształcono ESEA w szerszy akt, ale zachowano Title I jako najważniejszy element finansowania.
2001 – No Child Left Behind Act (NCLB): Najbardziej kontrowersyjna reforma, wprowadzająca obowiązkowe testy standardowe i system sankcji za niewystarczające wyniki.
2009 – American Recovery and Reinvestment Act: Dodał środki na modernizację szkół i podniesienie jakości nauczania w kontekście kryzysu finansowego.
2015 – Every Student Succeeds Act (ESSA): Zastąpił NCLB, przekazując większą autonomię stanom i okręgom szkolnym w określaniu kryteriów oceny.

Struktura ustawy

Ustawa podzielona jest na szereg tytułów, z których najważniejsze to:

Title I – Assistance for Low-Income Children: Finansowanie szkół o wysokim odsetku uczniów pochodzących z rodzin o niskich dochodach. Środki przeznaczane są na programy korekcyjne, dodatkowe zajęcia i wsparcie rodziny.
Title II – Teacher Quality: Programy podnoszenia kwalifikacji nauczycieli, w tym szkolenia, certyfikacje i systemy oceny ich efektywności.
Title III – Language Instruction for English Learners: Wsparcie dla uczniów uczących się języka angielskiego (English Language Learners – ELL), w tym rozwój programów dwujęzycznych.
Title IV – Student Support and Academic Enrichment: Zasoby przeznaczone na programy pozaszkolne, edukację techniczną i przygotowanie do studiów wyższych.
Title V – State and Local Assessment: Ustanowienie wymagań dotyczących testów standardowych i raportowania wyników.

Wpływ na system edukacji w USA

ESEA przyczyniła się do znaczącego wzrostu udziału federalnych środków w finansowaniu szkół publicznych – od kilku procent w latach 1960. do ponad 30 % w 2020 roku. Dzięki temu wiele szkół w obszarach o wysokim wskaźniku ubóstwa uzyskało dostęp do:

Nowoczesnych podręczników i technologii edukacyjnych;
Programów wsparcia psychologicznego i socjalnego;
Specjalistycznych szkoleń dla nauczycieli.

Jednak ustawa była też krytykowana za:

Nadmierny nacisk na testy standardowe, szczególnie po przyjęciu No Child Left Behind;
Utrudnienia administracyjne związane z rozliczaniem środków;
Różnice w skuteczności wdrażania poszczególnych programów w zależności od stanu i okręgu szkolnego.

Kluczowe zmiany wprowadzane przez kolejne wersje

Rok	Ustawa/Nowelizacja	Główne zmiany
1965	Elementary and Secondary Education Act	Utworzenie Title I, wprowadzenie federalnych funduszy dla szkół ubogich.
1974	Education Amendments	Rozszerzenie programów wsparcia dla uczniów niepełnosprawnych.
1994	Education Consolidation and Improvement Act	Ujednolicenie wielu mniejszych ustaw edukacyjnych, zachowanie Title I.
2001	No Child Left Behind Act	Obowiązkowe testy, system sankcji, zwiększony nacisk na wyniki akademickie.
2015	Every Student Succeeds Act	Przekazanie większej autonomii stanom, zmniejszenie roli testów federalnych.

Powiązane pojęcia i artykuły

Bibliografia

U.S. Department of Education. History of the Elementary and Secondary Education Act, dostupny w archiwach rządowych.
J. Smith, Federal Education Policy in the United States, wyd. University Press, 2000.
R. Johnson, From NCLB to ESSA: The Evolution of American Education Law, 2018.

Ustawa o edukacji podstawowej i średniej pozostaje jednym z najważniejszych instrumentów kształtujących równość szans edukacyjnych w Stanach Zjednoczonych, a jej dalsze modyfikacje będą odzwierciedlały zmieniające się priorytety społeczne i polityczne.