GNU GPL

GNU GPL (ang. GNU General Public License) – najpopularniejsza licencja wolnego oprogramowania opracowana przez Richarda Stallmana w ramach Free Software Foundation (FSF). Licencja ta ustanawia model copyleft, który wymaga, aby pochodne dzieła również były udostępniane na warunkach niegorszych niż oryginalna licencja.

Historia

Licencja GNU GPL powstała w 1989 roku jako rozwinięcie wcześniejszych dokumentów projektu GNU. Pierwsza wersja, znana jako GPL‑v1, została wydana w lutym 1989 r. Kolejne wersje – GPL‑v2 (1991) i GPL‑v3 (2007) – wprowadzają zmiany mające na celu dostosowanie licencji do nowych wyzwań technologicznych, takich jak patentowanie, DRM (Digital Rights Management) oraz problem tzw. „tivoizacji”.

Główne wersje

GPL‑v1 – pierwsza wersja, prostsza pod względem języka, ale zawierająca już podstawowe postanowienia copyleft.
GPL‑v2 – najpowszechniej stosowana wersja w okresie 1990‑2000, znana z klauzuli „any later version”.
GPL‑v3 – najnowsza wersja, wprowadzająca ochronę przed patentami, zakaz używania oprogramowania w systemach ograniczających modyfikacje (tivoizacja) oraz uregulowania dotyczące łączności sieciowej.

Podstawowe zasady licencji

Prawo do użytkowania oprogramowania w dowolnym celu.
Prawo do kopiowania i rozpowszechniania oryginalnego kodu źródłowego.
Obowiązek udostępnienia kodu źródłowego przy każdej dystrybucji oprogramowania lub jego zmodyfikowanej wersji.
Wymóg zachowania licencji copyleft – wszelkie zmiany muszą być licencjonowane na warunkach niegorszych niż GPL.
Zakaz dodawania dodatkowych ograniczeń, które ograniczałyby prawa przyznane przez GPL.

Wpływ na sektor oprogramowania

GNU GPL stała się podstawą dla tysięcy projektów open source, w tym jądra Linux, GIMP, MySQL, WordPress czy środowiska KDE. Dzięki wymogowi udostępniania kodu źródłowego, licencja przyczyniła się do szybkiego rozwoju i szerokiego rozpowszechnienia technologii open source.

Krytyka i kontrowersje

Choć GPL jest chwalona za ochronę wolności użytkowników, spotyka się także z krytyką ze strony niektórych programistów i firm, które preferują bardziej liberalne licencje, takie jak licencja MIT czy licencja BSD. Główne zarzuty obejmują:

Uważanie, że copyleft jest „zbyt restrykcyjny” i utrudnia komercyjne wykorzystanie kodu.
Obawy związane z kompatybilnością licencyjną – nie wszystkie licencje open source są ze sobą kompatybilne z GPL.
Trudności prawne związane z interpretacją niektórych klauzul, zwłaszcza w wersji GPL‑v3.

Zobacz też