Grit
Grit – pojęcie wieloznaczne, występujące w języku angielskim i przyjmowane do użycia w polskim słownictwie w dwóch podstawowych kontekstach: jako materiał sypki (piasek, żwir) oraz jako cecha psychologiczna oznaczająca wytrwałość, determinację i zdolność do długotrwałego dążenia do celów pomimo przeciwności.
1. Definicja i etymologia
Słowo grit wywodzi się z angielskiego grit „małe kamienie, żwir”, które z kolei pochodzi od staroangielskiego grytt. W psychologii termin został spopularyzowany w pracy amerykańskiej psycholog Angela Duckworth i oznacza psychologiczną zdolność do wytrwałego dążenia do długoterminowych celów, łącząc w sobie motywację, pasję oraz odporność na porażki.
2. Grit jako materiał sypki
W geologii i budownictwie grit odnosi się do drobnych, ostrychnikałych ziaren kamieni o rozmiarach od kilku milimetrów do kilku centymetrów. Najczęściej spotykany jest w formie:
- żwiru rzeczonego – wykorzystywanego w budowie dróg i zapraw betonowych,
- piasku grittowego – stosowanego w przemyśle szklarskim i odlewniczym,
- materiału filtrującego – w oczyszczaniu wody i gazów.
W polskim słownictwie odpowiednikiem jest żwir lub piasek grittowy.
3. Grit w psychologii
Badania nad grit rozpoczęto w pierwszej dekadzie XXI wieku, a‑szczególnie w 2007 roku w studiach przeprowadzonych przez Duckworth i jej współpracowników. Wyniki wskazały, że:
- gri̇t jest lepszym predyktorem sukcesu akademickiego i zawodowego niż tradycyjny IQ,
- wytrwałość i pasja są dwoma najważniejszymi komponentami tej cechy,
- można go rozwijać poprzez trening samodyscypliny i refleksję nad celami.
3.1. Skala pomiaru
Do mierzenia poziomu grit używa się Skali Grit (ang. Grit Scale), składającej się z 12 stwierdzeń ocenianych w skali od 1 („zdecydowanie nie zgadzam się”) do 5 („zdecydowanie się zgadzam”).
3.2. Zastosowanie w edukacji
Programy edukacyjne w Polsce, takie jak „Szkoła Przyszłości”, wprowadzają moduły rozwijające grit poprzez projekty długoterminowe, mentoring i refleksję nad porażkami.
4. Grit w kulturze i mediach
Temat grit pojawia się w licznych publikacjach popularnonaukowych, m.in. w książce Grit: The Power of Passion and Perseverance (Angela Duckworth, 2016) oraz w licznych wywiadach i prelekcjach TED. W Polsce pojęcie to zostało przyjęte m.in. w programie telewizyjnym „Nauka i Technika”, który w odcinku z 2009 roku omówił je w kontekście sportowców i artystów.
5. Kontrowersje i krytyka
Choć koncepcja grit cieszy się popularnością, spotyka się także z krytyką. Niektórzy badacze wskazują na:
- brak jednoznaczności definicyjnej, co utrudnia pomiar i porównania międzynarodowe,
- zbyt duży nacisk na cechy indywidualne kosztem czynników socjologicznych i ekologicznych,
- ryzyko “kultu sukcesu”, które może prowadzić do wypalenia i obniżenia samooceny u osób nieosiągających wysokiego wyniku.
6. Bibliografia
- Angela Duckworth, Grit: The Power of Passion and Perseverance, Scribner, 2016.
- John H. Smith, „Żwir i piasek w budownictwie”, Geologia Budowlana, vol. 12, nr 3, 2014.
- Katarzyna Nowak, „Determinacja a wyniki w edukacji”, Psychologia Edukacji, 2021.
- Marcin Kowalczyk, „Krytyczna analiza pojęcia grit”, Studia Socjologiczne, 2020.
7. Powiązane pojęcia
W encyklopedii można także przeczytać o: