Historia Rosyjskiej Federacji

Historia Rosyjskiej Federacji (potocznie określanej jako Rosja) rozpoczyna się od rozpadu Związku Radzieckiego w 1991 roku. Naród rosyjski, będąc największym pod względem terytorialnym i demograficznym państwem powstałego po rozpadzie, odziedziczył po ZSRR zarówno bogate zasoby naturalne, jak i liczne wyzwania polityczno‑gospodarcze.

Przygotowania do rozwoju ZSRR

W latach 80. Michaił Gorbałow wprowadził politykę pierestrojki i głasności, co przyczyniło się do zwiększenia otwartości społeczeństwa i podważenia scentralizowanego systemu komunistycznego. Niepowodzenia gospodarcze oraz rosnące ruchy niepodległościowe w republikach związkowych doprowadziły ostatecznie do rozpadu ZSRR w grudniu 1991 roku.

Powstanie Rosyjskiej Federacji

12 grudnia 1991 roku¹⁹⁹¹ Sejm RFS (Rady Federacji Socjalistycznej) przyjął Deklarację o powstaniu Rosyjskiej Federacji. Na czele nowego państwa stanął prezydent Borys Jelcyn, wybrany w pierwszych wolnych wyborach prezydenckich w czerwcu 1991 roku.

Lata 1990‑1999 – Transformacja i kryzysy

1992: Wprowadzenie planów szokowych (tzw. „program szokowy”) pod wodzą ministra finansów Ilji Samojłowa, mających na celu stabilizację inflacji.
1993: Konfrontacja prezydenta Jelcyna z parlamentem, kulminująca w kryzysie konstytucyjnym i zamachu stanu, po którym Jelcin uzyskał szerokie uprawnienia wykonawcze.
1994‑1996: Wojna w Czeczenii, pierwsza z dwóch wojen czeczeńskich, wywołująca liczne kontrowersje międzynarodowe.
1998: Kryzys finansowy (tzw. „kryzys rosyjski”), kiedy rubel gwałtownie spadł, a rząd ogłosił niewypłacalność wobec zagranicznych obligacji.

Era Putina (od 2000)

W marcu 2000 roku Władimir Putin objął urząd prezydenta po wyborach, które przyniosły mu ponad 52 % głosów. Jego rządy charakteryzują się:

Wzmocnieniem centralnej władzy i ograniczeniem autonomii regionów, co w praktyce przywróciło Rosję do formy państwa silnie scentralizowanego.
Poprawą sytuacji makroekonomicznej, zwłaszcza dzięki rosnącym cenom ropy naftowej i gazu ziemnego.
Wzrostowi znaczenia instytucji takich jak Kreml i Federalna Służba Bezpieczeństwa (FSB).
Polityce zagranicznej skierowanej na odnowienie wpływów w byłym Związku Radzieckim, w tym aneksję Krymu w 2014 roku i wsparcie separatystów w Donbasie.

Prezydentura 2000‑2008

W pierwszych dwóch kadencjach Putin skupił się na reformie systemu podatkowego, wprowadzeniu płaskiej stawki podatku dochodowego (13 %) oraz na modernizacji sektora energetycznego, w tym na rozwoju koncernu Rosnieft i Gazpromu.

Prezydentura Dmitrija Miedwiediewa (2008‑2012)

Ze względu na limit dwóch kolejnych kadencji, w wyborach 2008 roku prezydentem został Dmitrij Miedwiediew, a Putin objął stanowisko premiera. W tym okresie kontynuowano politykę „silnego państwa” oraz rozwijano projekty infrastrukturalne, takie jak mosty i autostrady wzdłuż rosyjskiego Szlaku Północ‑Południe.

Powrót Putina (od 2012)

W 2012 roku Putin ponownie został wybrany na prezydenta. Jego trzecią kadencję charakteryzowały:

Interwencja militarna w Syrii (od 2015 roku), w ramach walki z Państwem Islamskim.
Uchwalenie ustawy o „suwerenności państwowej” ograniczającej wolność mediów i organizacji pozarządowych.
Reformy sądownicze, które zwiększyły kontrolę polityki rządu nad wymiarem sprawiedliwości.
Trwający konflikt na wschodniej Ukrainie oraz sankcje międzynarodowe nakładane po aneksji Krymu.

Czas współczesny (2020‑2024)

W ostatnich latach Rosja stoi przed szeregiem wyzwań:

Trwające sankcje gospodarcze, które wpływają na dostęp do technologii oraz kapitału zagranicznego.
Spadek demograficzny – według danych Rosyjskiego Rejestru Populacji w 2022 roku populacja spadła poniżej 146 milionów.
Rosnące napięcia z NATO i Unią Europejską, w tym cyberataki i wojskowe manewry na granicach.
Rozwój programów kosmicznych, w tym misji na Księżyc i współpraca z agencją Roskosmos.

Kultura i tożsamość narodowa

Pomimo przemian politycznych, Rosyjska Federacja zachowała bogate dziedzictwo kulturowe, obejmujące literaturę (Lew Tołstoj, Fiodor Dostojewski), muzykę (Piotr Ilicz Czajkowski), sztukę oraz tradycyjne religijne elementy prawosławne reprezentowane przez Moskiewski Kreml i Patriarchat Moskiewski.