Isis (Państwo Islamskie)
Definicja
Isis, powszechnie znane jako Państwo Islamskie (Kalifat), to radykalna organizacja dżihadystyczna wywodząca się z Iraku i Syrii. Grupa dąży do ustanowienia szariatu i przywrócenia kalifatu na terenach zamieszkiwanych przez muzułmanów.
Historia
Korzenie organizacji sięgają lat 2003, kiedy w wyniku inwazji amerykańskiej na Irak powstała grupa Al-Kaida w Iraku (AQI). W 2013 roku przywódca Abu Bakr al‑Baghdadi ogłosił powstanie ISIL – Państwa Islamskiego w Iraku i Syrii.
W 2014 roku przywódcy grupy ogłosili powstanie Kalifatu, którego centrum znajdowało się w mieście Mosul. Najszybszy rozkwit terytorialny miał miejsce w latach 2014‑2015, gdy organizacja kontrolowała duże obszary Iraku, Syrii, a także części Jordanii i Libii.
Ideologia
Isis opiera swoją ideologię na skrajnie literalnym i salafickim rozumieniu islamu. Główne elementy to:
- przywrócenie kalifatu pod przywództwem jednego kalifa;
- przestrzeganie szariatu w najcięższym wydaniu, w tym stosowanie kary śmierci i publicznych egzekucji;
- globalny jihad przeciwko „wrogom islamu”, w tym państwom zachodnim oraz innym organizacjom muzułmańskim, które uznaje za niewiarygodne;
- propaganda medialna, w tym produkcja wysokiej jakości materiałów wideo, które mają przyciągać rekrutów z całego świata.
Działalność i operacje
Organizacja jest odpowiedzialna za liczne ataki terrorystyczne, zarówno w regionie Bliskiego Wschodu, jak i poza nim. Do najważniejszych incydentów zalicza się:
- zbombardowanie Mosulu i zajęcie tego miasta w 2014 r.;
- atak na Bagdad w 2015 r.;
- zamachy w Paryżu (2015), Brukseli (2016) i Nowym Jorku (2016);
- prowadzenie własnego systemu podatkowego, edukacyjnego i sądowniczego na kontrolowanych terytoriach.
Struktura organizacyjna
Struktura Isis jest hierarchiczna, ale jednocześnie elastyczna, co umożliwia szybkie reagowanie na zmieniające się warunki bojowe. Najważniejsze jednostki:
- Kalif – przywódca organizacji (pierwszy kalif: Abu Bakr al‑Baghdadi, później Abu Ahmad al‑Hasan al‑Balawi).
- Shura – rada doradcza, w skład której wchodzą najważniejsi dowódcy.
- Wilki – jednostki bojowe działające zarówno w terenie kontrolowanym, jak i w ramach tzw. „londynskich komórek”.
- departament propagandy – odpowiedzialny za produkcję materiałów wideo, magazynów i komunikację w mediach społecznościowych.
Reakcje międzynarodowe
W odpowiedzi na rosnącą groźbę ze strony Isis, koalicja pod przywództwem Stanów Zjednoczonych oraz państwa regionu, w tym Turcja, Arabia Saudyjska i Iran, podjęły zmasowane operacje wojskowe. Od 2016 r. terytorialny zasięg grupy został znacząco zredukowany; w 2019 roku kalifat został formalnie zlikwidowany.
Obecna sytuacja
Po utracie terytoriów Isis przekształciło się w rozproszoną sieć terrorystyczną, nadal prowadzącą ataki w Afganistanie, Somalijskim regionie Azawad oraz w Europie. Grupa utrzymuje kontakt z jednostkami powiązanymi, takimi jak Jamaat Ansar al‑Sharia i Boko Haram.
Kontrowersje i oceny
Isis jest powszechnie uznawany za organizację terrorystyczną przez Organizację Narodów Zjednoczonych, Unię Europejską oraz większość krajów świata. Krytycy wskazują jednak na:
- problemy z przywództwem po śmierci al‑Baghdadi (zabity w 2021 r.);
- znaczny spadek rekrutacji z Europy i Ameryki Północnej;
- zależność od najemników i grup przestępczych w celu finansowania działań.
Źródła i literatura
Więcej informacji można znaleźć w następujących artykułach encyklopedycznych: