Kambodża

Kambodża – państwo położone w Azji Południowo-Wschodniej, graniczące z Tajlandią na zachodzie, Laosem na północnym wschodzie oraz Wietnamem na wschodzie i południu. Stolicą i największym miastem jest Phnom Penh. Kraj słynie z zabytków architektury khmerskiej, w szczególności z kompleksu Angkor Wat.

Geografia

Kambodża zajmuje powierzchnię około 181 035 km². Południowa część kraju leży na rozległej równinie nizinne, natomiast w północno‑zachodniej części rozciągają się górskie masywy Cardamom i Dângrêk. Najważniejsze rzeki to Mekong oraz Tonle Sap, które odgrywają kluczową rolę w rolnictwie i rybołowie.

• Stolica: Phnom Penh
• Najwyższy szczyt: Phnom Aural (1 813 m n.p.m.)
• Klima: tropikalny monsunowy, z wyraźną porą suchą (listopad‑luty) i porą deszczową (maj‑październik).

Historia

Historia Kambodży sięga ponad tysiąc lat wstecz, kiedy to na jej terytorium powstało imperium khmerskie. W XII‑XV wieku, pod panowaniem króla Jayavarmana VII, rozwinęły się monumentalne budowle, w tym Angkor Wat. Po upadku imperium w XVII wieku Kambodża stała się przedmiotem rywalizacji pomiędzy sąsiadującymi państwami, a w XIX wieku została włączona pod protektorat Francji (Francuska Indochina).

Po II wojnie światowej, w 1953 roku, Kambodża uzyskała niepodległość pod rządami króla Norodoma Sihanouka. W latach 70. do kraju wkrólował reżim Czerwonych Khmerów pod przywództwem Pol Pot, co doprowadziło do ludobójstwa, w wyniku którego zginęło od 1,5 do 2 milionów ludzi. Od 1993 roku Kambodża jest państwem demokratycznym, choć nadal boryka się z problemami korupcji i rozwoju.

Polityka

Ustrój polityczny Kambodży to monarchia konstytucyjna z systemem wielopartyjnym. Głową państwa jest król, a władza wykonawcza sprawowana jest przez premiera i rząd. Parlament składa się z dwóch izb: Zgromadzenia Narodowego oraz Senatu. Od 1998 roku przy władzy znajduje się Partia Ludowa Kambodży (CPP), której liderem jest Hun Manet (od 2023).

Gospodarka

Gospodarka Kambodży jest w dużej mierze rolnicza – ponad 70 % ludności zajmuje się uprawą ryżu. Ważnym sektorem jest również turystyka, zwłaszcza odwiedziny do Angkor Wat oraz innych zabytków khmerskich. Kraj rozwija także przemysł odzieżowy i tekstylny, który jest głównym eksporterem na rynki międzynarodowe. W ostatnich latach rośnie udział inwestycji zagranicznych w sektorach budowlanym i usługowym.

Kultura

Kultura Kambodży kształtowała się pod wpływem tradycji khmerskich, buddyzmu oraz kontaktów z sąsiadami. Najbardziej rozpoznawalnym symbolem jest Angkor Wat, uznawany za największy na świecie kompleks religijny. Kambodżański taniec klasyczny, zwany Robam Thom, oraz muzyka tradycyjna (np. pin – instrument strunowy) są ważną częścią dziedzictwa kulturowego.

• Język urzędowy: khmerski
• Religia dominująca: buddyzm therawada (ok. 95 % ludności)
• Święto narodowe: Nowy Rok khmerski (Songkran) – 13‑15 kwietnia

Demografia

Według szacunków z 2023 roku populacja Kambodży liczy ponad 16,9 miliona mieszkańców. Największe skupiska ludności znajdują się w dolinie rzeki Mekong oraz wokół stolicy Phnom Penh. Główną grupą etniczną są Khmerowie, stanowiący ponad 90 % ludności; mniejszości stanowią m.in. Wietnamczycy, Chińczycy i Chamowie.

Turystyka

Kambodża jest popularnym kierunkiem turystycznym ze względu na bogactwo zabytków, przyrodę i gościnność mieszkańców. Największą atrakcją jest parki archeologiczny Angkor, wpisany na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Wśród innych atrakcji wymienić można:

• Jaskinie Kampot i rezerwat przyrody Cardamom.
• Wybrzeże Południowego Wybrzeża (Sihanoukville i wyspy Koh Rong).
• Miasto Siem Reap – brama do Angkoru.

Edukacja i nauka

System edukacji w Kambodży obejmuje sześć lat szkoły podstawowej, cztery lata szkoły średniej oraz studia wyższe. Najważniejsze uczelnie to Uniwersytet Kambodży w Phnom Penh oraz Uniwersytet w Siem Reap. W ostatnich latach kraje rozwijają programy współpracy z ONZ i organizacjami międzynarodowymi w celu podnoszenia poziomu oświaty.

Transport

Kambodża posiada sieć dróg, które wciąż są modernizowane. Najważniejsze połączenia lotnicze realizują lotniska w Phnom Penh, Siem Reap i Sihanoukville. Transport rzeczny odgrywa istotną rolę w przewozie towarów wzdłuż Mekongu.

Problemy i wyzwania

Wśród najważniejszych problemów Kambodży wymienia się:

• Wysoką stopę ubóstwa i nierówności społecznych.
• Korupcję oraz ograniczenia wolności mediów i organizacji pozarządowych.
• Degradację środowiska, szczególnie w wyniku niekontrolowanej wycinki lasów w rejonie Cardamom.
• Problemy związane z prawami człowieka, zwłaszcza w kontekście rozwoju infrastruktury i eksploatacji zasobów naturalnych.

Patrz także

Azja Południowo-Wschodnia, Rzeka Mekong, Khmerowie, Buddyzm Therawada, UNESCO.