Malala Yousafzai
Malala Yousafzai (ur.1997 roku w dolinie Swat, Pakistan) – pakistańska działaczka na rzecz praw dziewcząt do edukacji, laureatka Nobla Pokoju w 2014 roku. Najmłodsza osoba, która otrzymała tę nagrodę.
Wczesne życie i edukacja
Malala urodziła się w rodzinie o tradycjach edukacyjnych: jej ojciec, Ziauddin Yousafzai, był nauczycielem i dyrektorem szkoły w Swat. W 2002 roku rozpoczęła naukę w lokalnej szkole, w której szybko wyróżniała się zaangażowaniem w walkę o prawo dziewcząt do nauki.
W 2009 roku rozpoczęła współpracę z BBC Urdu, prowadząc anonimowy blog pod pseudonimem “Gul Makai”, w którym relacjonowała życie pod rządami talibów, które w 2009 roku przejęły kontrolę nad doliną Swat i wprowadziły zakaz edukacji dziewcząt.
Aktywizm i pierwsze wystąpienia
Po wycofaniu zakazu edukacji w 2011 roku Malala stała się rozpoznawalną postacią w mediach. W 2011 roku wystąpiła w narodowej telewizji, domagając się przywrócenia szkół dla dziewcząt. W 2012 roku wzięła udział w międzynarodowej konferencji w Londynie, gdzie przemówiła przed przedstawicielami rządu Pakistanu oraz organizacjami pozarządowymi.
Atak talibów
11 października 2012 roku w drodze do szkoły w Swat Malala została postrzelona w głowę przez talibów, którzy chcieli uciszyć jej głos. Po ciężkiej operacji w Kopenhadze oraz długiej rehabilitacji w Oksfordzie, wróciła do działalności publicznej.
Międzynarodowa kariera
W 2013 roku Malala założyła fundację Malala Fund, której celem jest zapewnienie edukacji dziewcząt na całym świecie. W 2014 roku otrzymała Pokojną Nagrodę Nobla wraz z indyjskim działaczem Kailash Satyarthi.
W 2015 roku wydała książkę „Ja, Malala” (ang. *I Am Malala*), opisującą jej historię oraz walkę o edukację. Od 2015 roku jest studentką na Uniwersytecie Oksfordzkim, studiując filozofię, politykę i ekonomię.
Wyróżnienia i nagrody
- Pokojowa Nagroda Nobla (2014)
- Order Britannia (Ordre de l’Empire Brytyjskiego) – 2015
- Premia Sakharova za wolność myśli (2018)
- Wiele innych odznaczeń przyznanych przez organizacje międzynarodowe oraz rządy krajów Europy i Azji.
Dziedzictwo i wpływ
Malala Yousafzai jest uważana za jedną z najważniejszych postaci współczesnego ruchu na rzecz praw człowieka. Jej działalność przyczyniła się do zwiększenia świadomości globalnej na temat wykluczenia edukacyjnego dziewcząt oraz do wprowadzenia konkretnych programów wsparcia edukacyjnego w ponad 100 krajach. Często jest wymieniana wśród najbardziej wpływowych kobiet świata według magazynu Time oraz listy Forbes najwyżej zarabiających aktywistek.
Bibliografia
- Yousafzai, Malala; Lamb, Christina (2013). Ja, Malala. Moja historia walki o prawo do edukacji. (wyd. Penguin Random House)
- “Malala Yousafzai – biografia”. Encyklopedia Pakistanu. Dostęp: 2026‑07‑15.
- “Nobel Peace Prize 2014”. Oficjalna strona Nagrody Nobla. Dostęp: 2026‑07‑15.