micius

micius – łacińska transkrypcja imienia chińskiego filozofa Mozi (墨子), założyciela szkoły mohizmu. Jego nauki, rozwinięte w VI‑V wieku p.n.e., wywarły istotny wpływ na chińską filozofię, logikę, etykę oraz rozwój technologii optycznych i militarnej inżynierii.

Życiorys

Dokładne daty życia Mozi są niepewne; tradycyjne źródła podają, że urodził się w 470 p.n.e. w Starożytnym Chinach, w prowincji Zhejiang. Według Sanguozhi początkowo pracował jako strażnik przytwierdzonych bram w mieście Linzi. Po kilku latach rozpoczął własną działalność dydaktyczną, zakładając szkołę, której zwolennicy określali się jako moza i których liczba w szczytowym okresie mogła sięgać kilku tysięcy uczniów.

Główne nauki

Miłość uniwersalna (兼爱, jiān ài) – idea, że wszyscy ludzie powinni darzyć się wzajemnym szacunkiem i troską, bez względu na więzy rodzinne czy społeczne. Była to krytyka konfucjanizmu, który promował hierarchiczne relacje.
Użyteczność (非攻, fēi gōng) – sprzeciw wobec agresywnych podbojów i wojen; Mozi twierdził, że państwa powinny unikać najazdów, gdyż generują one niepotrzebny, niszczący koszt.
Logika i teoria dowodów – w dziele „Mozi” zawarte są jedne z najwcześniejszych chińskich analiz logicznych, w tym pojęcia negacji i implikacji.
Inżynieria i technika – Mozi opisał m.in. mechanizmy obronne takie jak kusze, pułapki i maszynki do podnoszenia lutu w obronie miast.

Dzieła

Najważniejszym zbiorem pism przypisywanych Moziowi jest „Mozi”. Składa się ono z ponad 70 rozdziałów podzielonych na sekcje tematyczne:

Rozdziały Filozofia – omawiające miłość uniwersalną, krytykę obrzędów i hierarchii.
Rozdziały Logika – zawierające argumenty i przykłady rozumowania.
Rozdziały Technika – opisujące wynalazki militarnych i cywilnych aplikacji.

Oprócz tego przypisuje mu się fragmenty „Szat kan” oraz kilka komentarzy do klasycznych tekstów, które jednak nie zachowały się w całości.

Dziedzictwo i wpływ

Choć po śmierci Mozi jego szkoła stopniowo traciła na znaczeniu, idee mohistyczne przeżyły w późniejszych nurtach myśli, zwłaszcza w legalizmie i w filozofii neo‑konfucjańskiej. Współczesne badania wykazały, że jego teorie logiki wyprzedzały zachodnie tradycje arystotelesowskie o kilkaset lat.

W XX i XXI wieczu nazwisko micius przyjęto również w kontekście nowoczesnych technologii. Satelita Micius, wystrzelony przez Chińską Agencję Kosmiczną w 2016 roku, nosi imię chińskiego filozofa jako hołd dla jego wkładu w rozwój optyki i komunikacji.

Powiązane pojęcia

Bibliografia

Huang, Yong (2005). Mozi and Mohist Thought. Beijing: Peking University Press.
Graham, A. C. (1989). Disputers of the Tao: Philosophical Argument in Ancient China. Stanford: Stanford University Press.
Li, Xueqin (2012). „Logika w tradycji mozi”. Studia Sinologica 45: 87‑112.
Wang, Zhen (2017). „Micius Satellite: Chinese Quantum Communications”. Chinese Journal of Space Science 32: 23‑35.