Preregistracja

Preregistracja (ang. preregistration) to procedura polegająca na zarejestrowaniu określonych informacji, planów lub uczestników przed rozpoczęciem właściwego procesu, w którym te dane zostaną wykorzystane. Preregistracja jest stosowana w różnych dziedzinach – od badań naukowych po gry wideo, systemy informatyczne, szczepienia oraz wybory – w celu zwiększenia przejrzystości, wiarygodności i efektywności działań.

Historia

Początkowo pojęcie preregistracji pojawiało się w kontekście medycyny, gdzie rejestrowano pacjentów na szczepienia przed ich wykonaniem, aby zapewnić odpowiednią logistykę i dostępność dawek. Z czasem metoda została zaadaptowana w nauce eksperymentalnej, zwłaszcza w psychologii i biologii, jako sposób na ograniczenie biasu oraz p‑hackingu. W XXI wieczniu przeszła również do dziedzin cyfrowych, takich jak gry wideo i systemy informatyczne.

Główne zastosowania

• Badania naukowe – w ramach rejestracji planu badania przed jego przeprowadzeniem, w tym określenia hipotez, metod i kryteriów analizy danych.
• Gry wideo – preregistracja konta lub uczestnika przed premierą gry, często w formie zapisania się na listę oczekujących lub wczesnego dostępu.
• Szczepienia – rejestracja pacjentów przed wyjazdem na miejsce szczepienia, co umożliwia lepsze zarządzanie zapasami i terminami.
• Wybory – preregistracja wyborców, czyli zgłaszanie danych osobowych przed dniem wyborów w celu przyspieszenia procesu głosowania.
• Systemy informatyczne – prerejestracja użytkowników w aplikacjach sieciowych, co pozwala na szybkie przydzielanie zasobów i zapewnia bezpieczeństwo danych.

Preregistracja w badaniach naukowych

W naukach przyrodniczych i społecznych preregistracja przybiera formę publicznego udostępnienia protokołu badania na platformach takich jak Open Science Framework. Dzięki temu:

1. Definiowane są hipotezy i kryteria analizy statystycznej przed zebranie danych.
2. Ogranicza się możliwość modyfikacji metod po wstępnym przeglądzie wyników, co zwiększa rzetelność badań.
3. Umożliwia recenzentom i społeczności naukowej weryfikację, czy przeprowadzono badanie zgodnie z zaplanowanym protokołem.

Przykłady

Badania kliniczne

W medycynie przed rozpoczęciem badania klinicznego pacjenci i ich dane są prerejestrowane w rejestrach takich jak ClinicalTrials.gov, co zapewnia transparentność i możliwość śledzenia postępów badań.

Platformy streamingowe

Usługi wideo, np. Netflix, umożliwiają prerejestrację na nadchodzące premiery, co pozwala im oszacować zainteresowanie i przygotować odpowiednią infrastrukturę serwerową.

Wybory parlamentarne

W wielu krajach, w tym w Polsce, istnieje możliwość przedrejestracji wyborców, co przyspiesza obsługę przy urnach i zmniejsza kolejki w dniu głosowania.

Zalety i wady

Zalety:

• Zwiększenie przejrzystości i wiarygodności procesów.
• Ułatwienie planowania logistycznego (np. w szczepieniach).
• Ograniczenie manipulacji danymi po ich zebraniu.

Wady:

• Potencjalne ryzyko wycieku wstępnych danych, jeżeli system nie jest odpowiednio zabezpieczony.
• Możliwość utraty elastyczności w badaniach, gdy pojawią się nieprzewidziane okoliczności.
• Wymóg dodatkowego czasu i zasobów na przygotowanie prerejestracji.

Powiązane pojęcia

Więcej informacji można znaleźć w artykułach: rejestracja, open science, transparentność, metodologia naukowa, bezpieczeństwo informatyczne.