Rumi
Rumi (pełne imię i nazwisko: Jalāl al‑Din Muhammad Rumi, arabski: جلال الدين الرومي, perski: جلالالدین رومی) – perski poeta, mistyk i teolog suficki, żyjący w XIII wieku. Jego twórczość, zwłaszcza Masnavi, wywarła ogromny wpływ na literaturę perską, islamską tradycję mistyczną oraz światową kulturę duchową.
Życie
Urodził się 1247 roku w mieście Badazsz w ówczesnym imperium Ilchanacie (obecnie terytorium Turcji). Jego ojciec, Baha al‑Din Walad, był renomowanym kaznodzieją sufickim, co zapewniło młodemu Rumiemu wczesny kontakt z tradycją sufizmu.
Po śmierci ojca w 1269 roku Rumi przejął duchowe przywództwo nad zgromadzeniem sufickim w Konya, ówczesnym centrum kultury selçuckiej. W 1273 roku spotkał Szmiego al‑Tabryckiego, co doprowadziło do głębokiej transformacji jego duchowej drogi i nastąpiło intensywne tworzenie poezji mistycznej.
Dzieła
- Masnavi‑i Ma’nawi (zwane także „Koranem Sufizmu”) – sześć tomów poetyckich, stanowiących duchowy przewodnik po drodze miłości i jedności z boskością.
- Divan‑e Shams‑e Tabrizi – zbiór wierszy w formie ghazal i rubai, inspirowany przyjaźnią ze Szmiem.
- Khamush-i dāstān – krótsze utwory narracyjne.
- Traktaty teologiczne i komentarze do Koranu oraz hadisów, takie jak Fihi Ma Fihi („Co jest, to jest”).
Filozofia i teologia
Rumi jest uważany za jednego z najważniejszych przedstawicieli sufizmu. Jego nauki podkreślają:
- Jedność Boga (tawhid) i wewnętrzne doświadczenie boskości.
- Miłość jako centralny motor duchowego rozwoju – „Miłość jest językiem, którym Bóg przemawia do serca człowieka”.
- Przekraczanie dualizmu między światem materialnym a duchowym, co wyraża się w metaforach tańca (sama) i muzyki.
- Ideę „odrzucenia ego” (nafs) na rzecz całkowitego poddania się woli Bożej. –
Dziedzictwo i wpływ
Dzieła Rumiego zostały przetłumaczone na ponad 100 języków, w tym na języki zachodnie, co przyczyniło się do rosnącej popularności sufizmu w kulturze zachodniej. Jego poezja inspirowała:
- Średniowiecznych poetów perskich, takich jak Hafez i Saadi.
- Nowoczesnych twórców, m.in. Khalila Dżibrana oraz współczesnych muzyków (np. Nusrat Fateh Ali Khan).
- Ruchy duchowe i medytacyjne, w tym popularny w ostatnich dekadach Nowy Sufizm.
Grobowiec
Mauzoleum Rumiego – Mauzoleum Rumiego w Konya – jest ważnym miejscem pielgrzymkowym dla wyznawców sufizmu oraz turystów z całego świata.
Powiązane tematy
Więcej informacji można znaleźć w następujących artykułach: