sic

sic – łaciński termin oznaczający „tak”, „właśnie tak”, używany w tekstach literackich i naukowych w celu zaznaczenia, że przytoczony fragment jest podany dokładnie w takiej formie, w jakiej występuje w źródle, nawet jeżeli zawiera błędny zapis, nietypową interpunkcję lub inne odchylenia od współczesnych norm językowych.

Definicja

Słowo sic umieszczane jest najczęściej w nawiasie kwadratowym [sic] zaraz po przytoczonym fragmencie. Pełni ono dwie główne funkcje:

potwierdza autentyczność pierwotnego zapisu, wskazując, że ewentualny błąd nie jest wynikiem pomyłki redaktora, lecz jest częścią oryginału;
zabezpiecza autora cytatu przed zarzutem wprowadzania błędów przy transkrypcji.

Etymologia

Wyraz pochodzi z języka łaciny i jest formą przysłówka od czasownika sedēre („siedzieć”). W klasycznej łacinie sic znaczyło „tak, w ten sposób”. Zostało przyjęte do języków współczesnych jako termin techniczny w krytyce tekstowej i filologii.

Zastosowanie w tekstach

Użycie [sic] jest powszechne w:

pracach naukowych – zwłaszcza w cytowaniach źródeł historycznych, literackich i prawnych;
mediach – w artykułach prasowych i internetowych przy przytaczaniu wypowiedzi publicznych osób;
edytorskiej oprawie książek – w przypisach i przypomnieniach o nieścisłościach w wersjach pierwotnych.

Przykłady

Poniżej kilka typowych sytuacji, w których stosuje się sic:

„W książce Trzyjedyne opowieści autor pisze: ‘Jaś miał duży [sic] przyjaciel’, co jest oczywistym błędem składniowym.”

„W wywiadzie z 2022 r. prezydent powiedział: ‘Nie ma [sic] potrzeby dalszych debat’ – cytat zachowuje oryginalną formę wypowiedzi.”

Historia użycia

Pierwsze udokumentowane użycie sic w znaczeniu oznaczania dokładnego przytoczenia pochodzą z XVII‑XVIII‑wiecznej krytyki tekstu klasycznego. W XIX wieku termin zyskał popularność wśród wydawców książek historycznych, a w XX wieku stał się standardem w standardach redakcyjnych wielu języków.

Powiązane pojęcia

Bibliografia

Williams, R. Textual Criticism and the Role of “sic”. Warszawa: Uniwersytet Warszawski, 2015.
Kowalski, A. Przewodnik po redakcji tekstu. Kraków: Wydawnictwo Naukowe, 2020.
Nowak, M. “Zastosowanie sic w literaturze współczesnej”. Studia Lingwistyczne 2022, nr 34, s. 45‑58.