Węgry
Węgry (po węgiersku: Magyarország) – państwo leżące w Europie Środkowej, graniczące z Austrią, Słowacją, Ukrainą, Rumunią, Serbią, Chorwacją oraz Słowenią. Jest członkiem Unii Europejskiej, Strefy Schengen oraz NATO.
Geografia
Węgierska powierzchnia wynosi około 93 030 km², co czyni ją jednym z mniejszych państw w regionie. Kraj leży w dorzeczu Dunaju, a jego centralną część stanowią rozległe równiny zwane Alföld. Najwyższym szczytem jest Kékes (1014 m n.p.m.).
Historia
Historia Węgier sięga XV wieku, kiedy to na terenach dzisiejszego państwa osiedliło się plemię Madziarów. W 896 roku pod wodzą księcia Árpáda rozpoczął się proces tworzenia niezależnego królestwa.
W średniowieczu Węgry były jednym z najważniejszych monarchii w Europie, a w 1526 roku po bitwie pod Mohaczem kraj popadł pod wpływ Imperium Osmańskiego. W 1699 roku w wyniku traktatu w Karlinie Węgry weszły pod panowanie Habsburgów.
Po I wojnie światowej, w wyniku traktatu w 1920 roku (Traktat z Trianon), granice Węgier zostały znacznie zredukowane. W okresie II wojny światowej kraj był członkiem Osi, a po jej zakończeniu stał się państwem satelickim ZSRR. Transformację demokratyczną rozpoczęto w 1989 roku, a pierwsze wolne wybory odbyły się w 1990 roku.
Polityka
Węgry są republiką parlamentarną. Głową państwa jest prezydent, wybierany w wyborach powszechnych na pięcioletnią kadencję. Władza ustawodawcza sprawowana jest przez jednoizbowy parlament – Zgromadzenie Narodowe.
Gospodarka
Gospodarka Węgier opiera się na przemyśle (motoryzacja, elektronika, chemikalia), rolnictwie oraz usługach turystycznych. W 2020 roku PKB kraju wyniósł około 155 mld USD. Węgry są członkiem strefy euro od 2024 roku, choć w przeszłości używano własnej waluty – forinta.
Kultura
Kultura węgierska wyróżnia się bogatą tradycją muzyczną (np. kompozytor Ferenc Liszt, Béla Bartók), literaturą (m.in. Mihály Kovács) oraz folklorem, w tym słynną muzyką ludową i tańcem csárdás. Znanym zabytkiem jest Zamek w Budzie oraz termalne kąpieliska w Budapeszcie – „Mieście Nad Danubem”.
Język
Oficjalnym językiem jest węgierski (magyar), należący do grupy języków ugrofińskich. Jest językiem aglutynacyjnym, charakteryzującym się bogatą morfologią i brakiem rodzajników.
Ludność
Według danych z 2022 roku populacja Węgier wynosiła około 9,6 miliona mieszkańców. Największym miastem jest Budapeszt (ponad 1,8 miliona mieszkańców). Mniejszości narodowe stanowią m.in. Romowie, Niemcy, Słowacy i Serbowie.
Stosunki międzynarodowe
Węgry utrzymują bliskie relacje z sąsiadami, zwłaszcza ze Czechami i Słowacją. Kraj jest aktywnym uczestnikiem UEFA, a jego reprezentacja piłkarska zdobyła brązowy medal na Mistrzostwach Świata w 1938 roku.
Patrzenie w przyszłość
W kolejnych latach Węgry planują rozwijać sektor odnawialnych źródeł energii, modernizować infrastrukturę transportową oraz promować turystykę kulturę i kulinarną, w tym słynne węgierskie potrawy takie jak gulasz czy paprykarz.
Źródła: