Zimbabwe
Zimbabwe – państwo położone w południowo‑zachodniej części Afryki, graniczące z Zambią i Mozambikiem na wschodzie, z Botswaną na południu oraz z Sudanem (obecnie Sudan Południowy) i Kongo na zachodzie. Stolicą jest Harare. Oficjalnymi językami są język angielski, shona oraz ndebele.
Geografia
Obszar Zimbabwe wynosi ok. 390 000 km². Kraj leży na Wyżynie Zimbabwe, której średnia wysokość to około 1500 m n.p.m. Najwyższym punktem jest góra Mount Elgon (2 592 m). Dominujące formy terenu to sawanny, lasy płaskowyżowe oraz liczne zbiorniki wodne, m.in. Jezioro Mutirikwe i Jezioro Kariba – największy sztuczny zbiornik wodny na świecie.
Historia
Obszar dzisiejszego Zimbabwe był zamieszkiwany przez ludy Sokol i Shona od epoki kamienia. W XIV‑XV wieku powstało państwo Great Zimbabwe, które pozostawiło imponujące ruiny kamiennej architektury.
W XIX wieku region został podbity przez brytyjskich kolonistów, a w 1890 roku powstała brytyjska kolonia Southern Rhodesia. Po II wojnie światowej narastały ruchy niepodległościowe, w tym zimbabweska rewolucja pod przywództwem Roberta Mugabe i Joshu Nkomo. W 1980 roku, po długotrwałych walkach uzbrojonych oraz negocjacjach, Zimbabwe uzyskało niepodległość pod nazwą Republic of Zimbabwe.
Polityka
Zimbabwe jest republiką parlamentarną z prezydentem będącym jednocześnie głową państwa i rządu. System polityczny opiera się na konstytucji z 2013 roku, choć praktyka demokratyczna była wielokrotnie krytykowana przez organizacje międzynarodowe. Po 30‑letnim rządach Mugabe w 2017 roku doszło do jego usunięcia w wyniku wojskowego zamachu stanu, a władzę objął Emmerson Mnangagwa.
Gospodarka
Gospodarka Zimbabwe tradycyjnie opierała się na rolnictwie (głównie tytoń, kukurydza, bawełna), górnictwie (złoto, platyna, diamenty, węgiel) oraz turystyce (parki narodowe, m.in. Hwange). Od wczesnych lat 2000. kraj doświadczał hiperinflacji, spowodowanej m.in. polityką agrarną, która doprowadziła do masowego wyrzeczenia się ziemi białym rolnikom. Od 2009 roku wprowadzono dolar amerykański jako walutę równoległą, a w 2019 roku przywrócono lokalną zimbabweską walutę. Mimo reform gospodarczych problemem pozostaje wysokie bezrobocie i ubóstwo.
Kultura
Kultura Zimbabwe to mieszanka tradycji afrykańskich i wpływów kolonialnych. Charakterystyczne są:
- Muzyka: tradycyjny mbira, współczesny jit oraz światowy fenomen – zespół Manic Street Preachers (związek artystyczny).
- Taniec: Jerusarema i Muchongoyo.
- Literatura: laureaci Nagrody Nobla, m.in. Nadine Gordimer (związek z RPA) oraz współcześni pisarze, np. Yvonne Mitchell.
- Sztuka: rzeźby z brązu i kamienia, tradycyjne maski oraz nowoczesne instalacje w Galerii Narodowej.
Demografia
Według spisu ludności z 2022 roku populacja Zimbabwe wynosiła ok. 15,9 mln osób. Największe grupy etniczne to Shona (ok. 70 %) i Ndebele (ok. 20 %). Religia jest zróżnicowana: większość wyznaje chrześcijaństwo, ale w społeczeństwie utrzymują się także tradycyjne wierzenia.
Transport
Kraj posiada rozwiniętą sieć kolejową, łączącą Harare z Bulawayo i bezpośrednio z sąsiednimi państwami. Drogowa infrastruktura obejmuje autostrady A1 i A2. Port lotniczy Robert Mugabe International Airport w Harare obsługuje międzynarodowy ruch pasażerski.
Współczesne wyzwania
Zimbabwe stoi przed wieloma wyzwaniami, w tym:
- Stabilizacją makroekonomiczną i zwalczaniem inflacji.
- Reformą rolnictwa i przywróceniem zaufania inwestorów zagranicznych.
- Rozwiązaniem problemów związanych z prawami człowieka i wolnością mediów.
- Zmianami klimatycznymi wpływającymi na susze i dostęp do wody.