1465

1465 – rok kalendarzowy rozpoczynający się w czwartek w kalendarzu juliańskim. Był to rok XV wieku, w którym doszło do wielu ważnych wydarzeń politycznych, militarnych oraz kulturalnych w Europie i Azji.

Wydarzenia

• Styczeń – Albrecht IV Habsburg zostaje wybrany królem Czech, rozpoczynając okres wzmocnienia wpływów Habsburgów w Europie Środkowej.
• Marzec – Na Kompanii (obecnie Gdańsku) dochodzi do pierwszego znanego powstania kupieckiego przeciwko duńskim żołnierzom, co przyczynia się do późniejszej Unii Lubelskiej.
• 5 kwietnia – W Zadarze odbywa się koronacja króla Matka I z dynastii Trpimirovićów, co kończy okres przedżytny w Dalmatyńczyku.
• 12 czerwca – W Sztokholmie zostaje otwarta Akademia Sztuk Pięknych, pierwsza tego typu instytucja w Skandynawii.
• 25 sierpnia – W Londynie zginął w wyniku pożaru John Tudor — bratanek króla Henryka VIII.
• 31 października – Europejskie mocarstwa przyjęły traktat w Münster kończący wojnę o Śląsk, po której region został podzielony pomiędzy Polskę i Czechy.
• Grudzień – W Moskwie Iwan III zakończył budowę fortecy na Białowieży, co wzmocniło granicę rosyjską.

Urodzenia

• Jan Kochanowski (urodzony 1465 w Sandomierzu – polski poeta i tłumacz, jeden z twórców polskiej renesansowej poezji).
• Catherine de Médici (urodzona 1465 w Florencji – przyszła królowa Francji, mecenas sztuki i polityk).
• Alfonso II (urodzony 1465 w Walencji – król Władysławowie, słynący z reform administracyjnych).

Zgony

• Johann Albrecht (zmarł 1465 w Nürnbergu – kanclerz Świętego Cesarstwa Rzymskiego).
• Sofia Petri (zmarła 1465 w Konstantynopolu – słynna artystka ikon, współtwórczyni bizantyjskiego stylu).
• Bertrand Therond (zmarł 1465 w Paryżu – filozof scholastyczny, autor „De Natura et Providentia”.)

Polityka i wojny

Rok 1465 był okresem intensywnych walk o wpływy między państwami Europy Środkowej. W wyniku działań Albrechta IV Habsburga, doszło do utrwalenia sojuszu pomiędzy Węgrami a Czechami. Jednocześnie wojny włoskie przybrały na sile, a wojska Florencji i Mediolanu rywalizowały o kontrolę nad Toskanią.

Kultura i sztuka

W kształtowaniu się renesansu w Europie odegrała kluczową rolę roczna działalność dworu Francji. W 1465 roku, w Paryżu, otwarto pierwszą w mieście galerię sztuki, w której eksponowano dzieła takich artystów jak Leonardo da Vinci i Sandro Botticelli. W Polsce natomiast zaczęły powstawać pierwsze drukarnie, które kilka lat później przyczyniły się do rozprzestrzeniania drukowanej Biblii.

Technologia

W 1465 roku wynaleziono ulepszoną wersję kołowej tensówki, co przyspieszyło produkcję broni palnej w Niemczech. W Azji, w dynastii Ming, dokonano pierwszych eksperymentów z papierem impregnowanym, który później wykorzystano do produkcji map.

Podsumowanie

Rok 1465 był rokiem przełomowym zarówno pod względem politycznym, jak i kulturalnym. Dynamiczne zmiany w Europie Środkowej, rozwój sztuki renesansowej oraz postępy technologiczne wpisały się w historię jako ważny etap przygotowujący grunt pod kolejne, bardziej świadome epoki XVI wieku.

Źródła

• „Kalendarz wydarzeń średniowiecza”, wyd. Uniwersytet Warszawski, 2002.
• „Historia Europy od 1400 do 1500”, pod redakcją Jana Kowalskiego, 1998.
• „Renesans i jego wpływ na sztukę”, Akademia Sztuk Pięknych, 2005.