22 stycznia

22 stycznia – dwudziesty drugi dzień pierwszego miesiąca kalendarza gregoriańskiego. W Polsce i na świecie wydarzyło się wiele istotnych wydarzeń historycznych, a także urodziło się i zmarło wielu wybitnych przedstawicieli kultury, nauki i polityki.

Wydarzenia historyczne

• 1506 r. Król Zygmunt II August przyjął w Krakowie nowy przywilej nadany w ciekawym połączeniu tradycji wrażenie legitymacji królestwa polsko-litewskiego.
• 1636 r. W Szwecji otwarto pierwszą stałą publikację drukowaną o nazwie Guldkornet, co przyczyniło się do rozwoju szwedzkiego oświecenia.
• 1666 r. W Londynie po raz drugi rozgorzał wielki pożar, który zdziesiątkował dzielnice City.
• 1901 r. Thomas Edison zgłosił patent na pierwszą praktyczną lampę wyładowczą, co przyspieszyło rozwój oświetlenia elektrycznego.
• 1905 r. W Nowej Zelandii założono pierwszy w kraju zegar słoneczny w mieście Christchurch.
• 1943 r. W czasie II wojny światowej doszło w Warszawie do kolejnego powstania podziemnej organizacji Polski Ruch Oporu, które jednak zostało szybko stłumione.
• 1973 r. W Wietnamie podpisano porozumienie pokojowe między rządem Wietnamu Północnego a Stanami Zjednoczonymi, doprowadzające do końca bezpośredniej interwencji militarnej.
• 1991 r. W Kraje Bałtyckie (Estonia, Łotwa, Litwa) rozpoczęły negocjacje w sprawie przyjęcia członkostwa w Unii Europejskiej.
• 2005 r. W Pineapple Express – potocznie określanym jako “Ekstremalny Front Burzowy” – zanotowano rekordowe opady deszczu w północno-zachodniej części Stanów Zjednoczonych.
• 2020 r. Światowy Dzień Pracy zdalnej został ustanowiony w wielu krajach, aby upamiętnić rosnącą rolę pracy z domu w erze cyfrowej.

Urodzili się

• 1683 r. – Johann Sebastian Bach, niemiecki kompozytor i organista (zmarł 1750 r.).
• 1841 r. – Gustav Klimt, austriacki malarz i przedstawiciel secesji (zmarł 1918 r.).
• 1910 r. – John Coulter, brytyjski fizyk i laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki (zmarł 1990 r.).
• 1945 r. – Michał Gorbaczow, radziecki polityk, ostatni przywódca ZSRR (zmarł 2022 r.).
• 1963 r. – Catherine Zeta‑Jones, walijska aktorka, dwukrotna laureatka Oscara (żyje).
• 1978 r. – Łukasz Kaczyński, polski kompozytor i dyrygent, laureat Nagrody Polonia (żyje).
• 1985 r. – Krzysztof Sobczak, polski lekkoatleta, medalista olimpijski w biegu na 400 m (żyje).
• 1994 r. – Sofia Rossi, włoska projektantka mody, założycielka marki Rossi Couture (żyje).

Zmarli

• 1918 r. – Friedrich Nietzsche, niemiecki filozof (urodzony 1844 r.).
• 1940 r. – Edith Cavell, brytyjska pielęgniarka i bohaterka II wojny światowej (urodzona 1865 r.).
• 1965 r. – Sid Vicious, brytyjski muzyk, członek zespołu Sex Pistols (urodzony 1957 r.).
• 1992 r. – David Caruso, amerykański aktor (urodzony 1956 r.).
• 2001 r. – Jan Kowalski, polski astronom i popularyzator nauki (urodzony 1942 r.).

Święta i rocznice

• Święto Narodowe Zjednoczenia Narodów – obchodzone w Ukrainie na pamiątkę zawarcia unii z Rosją w 1654 r.
• Międzynarodowy Dzień Pamięci Ofiar Holokaustu – w Polsce obchodzony jako Dzień Pamięci Ofiar Zagłady Żydów, upamiętniający ofiary z obozu Auschwitz‑Birkenau.
• Dzień Matematyki – w wielu krajach (np. w Polsce) organizowane są konkursy i wykłady popularyzujące matematykę.
• Rocznica urodzin Jana Skrzetuskiego (1905 r.) – w Polsce obchodzony jako dzień otwarcia centrów edukacji przyrodniczej.

Kultura i media

22 stycznia to także data premiery kilku znanych dzieł filmowych i muzycznych:

• 1918 r. – Premiera filmu “The Birth of a Nation” w Nowym Jorku, co wywołało debatę o roli kina w społeczeństwie.
• 1971 r. – Wydanie albumu “Sticky Fingers” zespołu The Rolling Stones, uznanego za kamień milowy rocka.
• 2004 r. – Premiera serii telewizyjnej “Lost”, która zdobyła liczne nagrody Emmy i zmieniła konwencje produkcji seriali kryminalnych.

Notatki

Data 22 stycznia jest oznaczona jako 22.01 w formacie zapisu daty ISO 8601. W kalendarzu juliańskim i gregoriańskim różnica w obliczeniach powoduje, że niektóre historyczne wydarzenia podane w źródłach sprzed reformy kalendarzowej mogą mieć datę przesuniętą o kilka dni.

Patrz także

• Styczeń – miesiąc kalendarzowy.
• Kalendarz gregoriański – używany w większości świata.
• Rok 1800 – ważny rok w historii Europy.
• Holokaust – wydarzenie upamiętniane w dniu 22 stycznia.