Rosja

Rosja – największe państwo na świecie pod względem powierzchni, położone w Europie Wschodniej i północnej Azji. Graniczy z wieloma krajami, w tym z Finlandią, Polską, Ukrainą, Chińską Republiką Ludową oraz Kazachstanem. Stolicą jest Moskwa, a językiem urzędowym – rosyjski.

Geografia

Rosja rozciąga się na dwóch kontynentach, obejmując 11 stref klimatycznych. Najważniejsze elementy geograficzne to:

• Ujście do Morza Barentsa i Morza Karskiego – Morze Barentsa i Morze Karskie.
• Najwyższy szczyt – Elbrus (5 642 m n.p.m.), położony w Kaukazie.
• Najdłuższa rzeka – Wołga (3 530 km).
• Największe jezioro – Jezioro Bajkał, najgłębsze i najczystsze jezioro słodkowodne na świecie.

Historia

Historia Rosji jest bogata i złożona. Najważniejsze epoki i wydarzenia:

1. Księstwo Kijowa (IX–XIII w.) – początek państwowości wschodniosłowiańskiej.
2. Powstanie Wielkiego Księstwa Moskiewskiego w 1380 roku, które stało się rdzeniem przyszłego państwa.
3. Era carstwa – od 1547 roku (koronacja Iwana IV Groźnego) do 1917 roku (rewolucja lutowa).
4. Rosyjska Federacja Sowiecka (1917–1991 roku) – okres komunizmu pod przywódcami takimi jak Włodzimierz Lenin i Józef Stalin.
5. Rozpad ZSRR w 1991 roku i powstanie Federacji Rosyjskiej.

Współczesna Rosja

Od 1999 roku władzę sprawuje prezydent Władimir Putin. W 2000‑tych latach nastąpił wzrost gospodarczy, a także zwiększenie roli Rosji na arenie międzynarodowej.

Polityka i ustrój

Rosja jest federacją z półprezydenckim systemem rządów. Główne instytucje:

• Prezydent – głowa państwa, wybierana w wyborach powszechnych.
• Rada Państwa – organ doradczy prezydenta.
• Rada Federacji – izba wyższa parlamentu, reprezentująca podmioty federacyjne.
• Duma Państwowa – izba niższa parlamentu.
• Rząd – kierowany premierem, odpowiedzialny za administrację.

Gospodarka

Rosja jest jednym z największych producentów surowców naturalnych, zwłaszcza:

• Ropy naftowej i gazu ziemnego – duża część eksportu kierowana jest do Europy i Azji.
• Węgla kamiennego i kamienia łupowego.
• Metali szlachetnych, takich jak złoto i pallad.

W ostatnich latach państwo stara się dywersyfikować gospodarkę, rozwijając sektor technologiczny, rolnictwo i przemysł ciężki.

Kultura

Kultura rosyjska ma długą tradycję w dziedzinie literatury, muzyki, sztuki i teatru. Najważniejsze postaci:

• Literatura – Lew Tołstoj, Fiodor Dostojewski, Anton Czechow.
• Muzyka – Piotr Ilich Czajkowski, Siergiej Rachmaninow.
• Malarstwo – Iwan Aleksandrowicz, Wasilij Kandinskij.
• Teatr – słynny Teatr Bolszoj w Moskwie.

Religia

Dominującą religią jest chrześcijaństwo prawosławne. Znaczące są także mniejszości muzułmańskie, buddyjskie i żydowskie.

Demografia

Według spisu ludności z 2021 roku Rosja liczyła około 146 milionów mieszkańców. Największe miasta (według liczby ludności):

1. Moskwa – ok. 12,5 mln mieszkańców.
2. Sankt Petersburg – ok. 5,4 mln mieszkańców.
3. Nowosybirsk – ok. 1,6 mln mieszkańców.

Międzynarodowe stosunki

Rosja jest członkiem licznych organizacji międzynarodowych, w tym:

• Organizacji Narodów Zjednoczonych (stały członek Rady Bezpieczeństwa).
• BRICS – grupa państw rozwijających się.
• G20 – forum najważniejszych gospodarek świata.

W ostatnich latach stosunki z Unią Europejską i Stanami Zjednoczonymi były napięte, m.in. w związku z konfliktami na Ukrainie oraz kwestią sankcji ekonomicznych.

Patrznictwo i turystyka

Do najważniejszych zabytków i atrakcji turystycznych należą:

• Kreml w Moskwie – siedziba prezydenta i symbol władzy państwowej.
• Plac Czerwony – centralny plac Moskwy, przy którym znajduje się słynny Muzeum Wielkiej Wojny Ojczyźnianej.
• Złoty Pierścień – szlak kulturowy obejmujący starożytne miasta północnego zróżnicowane architekturą cerkiewną.
• Jezioro Bajkał – uznawane za „perłę Syberii”.
• Goryczka (Górski Park Narodowy) – rezerwat przyrody w Południowej Syberii.

Bibliografia i źródła

Więcej informacji można znaleźć w następujących pozycjach encyklopedycznych:

• Encyklopedia Brytyjska – Rosja
• Encyklopedia PWN – Rosja
• Historia Rosji