Apfelstrudel

Apfelstrudel (z niem. Apfel – jabłko oraz Strudel – rogal) to tradycyjne, słodkie ciasto pochodzące z Austrii, które stało się popularne w całej Europie Środkowej i w wielu innych częściach świata. Jest to rodzaj strudla przygotowywanego z cienkiego ciasta wypełnionego duszonymi jabłkami, rodzynkami, orzechami i przyprawami.

Historia

Korzenie apfelstrudla sięgają XIX-wiecznego cesarstwa austriackiego, gdzie wywodzi się on z tradycji węgierskiej i tureckiej (ciasto filo, zwane yufka). Pierwsze udokumentowane przepisy pojawiły się w księgach kucharskich z lat 1860. Później, dzięki emigracji i rozwojowi turystyki, strudel rozprzestrzenił się na tereny Czech, Słowacji i Polski, gdzie stał się elementem lokalnych tradycji kulinarnych.

Składniki

Ciasto: mąka, woda, olej, odrobina soli i octu – ciasto jest rozciągane ręcznie na bardzo cienką warstwę (tzw. blacha).
Farsz: obrane i pokrojone w kostkę jabłka (najczęściej odmiany kwaskowate, np. Antonówki), cukier (cukier lub cukier puder), cynamon, rodzynki, posiekane orzechy włoskie lub laskowe, skórka otarta z cytryny.
Dodatki: masło lub margaryna do posmarowania ciasta przed zwijaniem oraz ewentualnie bułka tarta podsmażona na maśle, która wchłania nadmiar soku.

Przygotowanie

Proces przygotowania apfelstrudla można podzielić na kilka etapów:

Przygotowanie ciasta – po wymieszaniu składników ciasto wyrabia się kilka minut, a następnie rozciąga ręcznie na stolnicy pokrytej mąką, aż stanie się prawie przezroczyste.
Przygotowanie farszu – jabłka duszy się z cukrem, cynamonem i ewentualnie sokiem z cytryny, aż staną się miękkie, po czym dodaje się rodzynki i orzechy.
Złożenie strudla – rozciągnięte ciasto układa się na ręczniku lub specjalnej ściereczce, smaruje masłem, rozkłada farsz i zwija w rogal, przytrzymując brzegi.
Pieczenie – strudel wkłada się do nagrzanego piekarnika (180‑200 °C) i piecze około 30‑40 minut, aż wierzch stanie się złocisty i chrupiący.
Podanie – tradycyjnie podaje się go lekko ciepłego, posypanego cukrem pudrem, często z bitą śmietaną lub gałką wanilii.

Znaczenie kulturowe

Apfelstrudel jest nieodłącznym elementem kuchni austriackiej oraz niemieckiej. W Austrii jest podawany jako deser przy okazji przyjęć rodzinnych, świąt (szczególnie Bożego Narodzenia) oraz w kawiarniach, gdzie często podaje się go razem z kawą (kawa) lub herbatą. W Polsce strudel jest popularny szczególnie w regionach przygranicznych i w gastronomii „kawiarniowej”. W wielu miastach istnieją konkursy na najlepszy apfelstrudel, a w Wiedniu organizowany jest coroczny festiwal Strudel Fest.

Warianty

Oprócz klasycznego jabłkowego istnieje wiele regionalnych wariantów:

Marillenstrudel – z użyciem moreli zamiast jabłek, popularny w Tyrolu.
Käsestrudel – słony, wypełniony twarogiem i szpinakiem.
Kirschstrudel – z dodatkiem wiśni (kirsch).
Mohnstrudel – z makiem, cukrem i mlekiem.

Wartość odżywcza

Porcja (ok. 150 g) apfelstrudla dostarcza około 300‑350 kcal, głównie z węglowodanów (cukier, mąka) oraz tłuszczu (masło). Zawiera błonnik pochodzący z jabłek i orzechów oraz niewielkie ilości witamin (C, B6) i minerałów (potas, magnez). Ze względu na wysoką zawartość cukru i tłuszczu zaleca się spożywać strudel z umiarem.