Austria

Austria (oficjalna nazwa: Republika Austrii, w języku niemieckim: Republik Österreich) jest państwem położonym w Europie Środkowej. Graniczy z Niemcami, Czechami, Słowacją, Węgrami, Słowenią, Włochami, Szwajcarią oraz Liechtensteinem. Stolicą i największym miastem jest Wiedeń.

Geografia

Austria zajmuje powierzchnię 83 879 km² i jest krajem o zróżnicowanym krajobrazie. Najważniejsze formacje geograficzne to:

Alpy austriackie – obejmują ponad dwie trzecie terytorium, w tym słynny Góry Alp i najwyższy szczyt – Grywałd (3 798 m n.p.m.).
Dolinie i niziny – najważniejsza to dolina Dunaju, przez którą przepływa rzeka Dunaj, najdłuższa rzeka kraju.
Jeziora i stawy – m.in. Jezioro Wörthersee i Jezioro Gardno.

Historia

Historia Austrii jest nierozerwalnie związana z dynastią Habsburgów, którzy od XV wieku rządzili terytorium i później całym Świętym Cesarstwem Rzymskim.

Średniowiecze – w XII wieku powstało Księstwo Austrii, będące częścią Świętego Cesarstwa.
Wiek nowożytny – w 1804 roku Franciszek II ogłosił się Cesarem Austrii, tworząc Cesarstwo Austriackie. Po przegranej w Wojnach napoleońskich w 1815 r. Imperium stało się jednym z najważniejszych państw Europy.
XX wiek – po I wojnie światowej (1914‑1918) Cesarstwo upadło, a w 1918 r. powstała Pierwsza Republika Austrii. W latach 1938‑1945 Austria została anektowana przez III Rzeszę i stała się częścią nazistowskich Niemiec (tzw. Anschluss). Po II wojnie światowej kraj został podzielony na cztery strefy okupacyjne, a w 1955 r. podpisano Traktat Wiedeński, przywracający pełną suwerenność.
Współczesność – od 1995 r. Austria jest członkiem Unii Europejskiej i uczestniczy w organizacjach międzynarodowych, takich jak ONZ, UNESCO czy NATO (od 2020 r. jako kraj neutralny współpracujący z NATO).

Polityka i ustrój

Austria jest republiką parlamentarną. Głowa państwa – prezydent – pełni głównie funkcje reprezentacyjne, natomiast realną władzę wykonawczą sprawuje kanclerz, szef rządu.

Prezydent – wybierany w wyborach powszechnych na sześć lat.
Rada Federalna (Bundesrat) i Sejm Federalny (Nationalrat) – dwuizbowy parlament.
System partyjny – dominują partie centroprawicowe, w tym Österreichische Volkspartei (ÖVP) oraz partie centrolewicowe, m.in. Sozialdemokratische Partei Österreichs (SPÖ).

Gospodarka

Austria ma wysoko rozwiniętą gospodarkę rynkową, należącą do grupy najbardziej zamożnych państw Europy. Główne sektory:

Przemysł – specjalizuje się w produkcji maszyn, samochodów (np. Magirus), technologii medycznych oraz wyrobów metalowych.
Sektor usług – turystyka (szczególnie alpejska), finanse (Wiedeń jest ważnym centrum bankowym) oraz handel międzynarodowy.
Rolnictwo – produkcja wina (region Dolna Austria), owoców i nabiału.

PKB per capita w 2023 r. wynosiło około 55 000 USD, a stopa bezrobocia utrzymywała się na poziomie 4 %.

Kultura i dziedzictwo

Austriacka kultura wywarła silny wpływ na muzykę, sztukę i literaturę światową.

Muzyka – w Austrii urodzili się i twórczo działali wybitni kompozytorzy, m.in. Wolfgang Amadeus Mozart, Ludwig van Beethoven (choć urodzony w Bonn, był aktywny w Wiedniu) oraz Johann Strauss II.
Literatura – twórcy tacy jak Stefan Zweig, Thomas Bernhard czy Ingeborg Bachmann są uznawani za klasyków literatury niemieckojęzycznej.
Sztuka – Muzeum Historii Sztuki oraz Belweder gromadzą dzieła mistrzów od średniowiecza po współczesność.
Architektura – barokowa architektura (np. Pałac Schönbrunn), secesja wietnamska (Wiener Secession) oraz nowoczesne projekty (MuseumsQuartier).
Kuchnia – tradycyjne potrawy to Wiener Schnitzel, Apfelstrudel, Kaiserschmarrn oraz lokalne wina (np. Grüner Veltliner).

Sport

Austria ma bogate tradycje sportowe, z naciskiem na sporty zimowe.

Narciarstwo alpejskie – mistrzowie tacy jak Marcel Hirscher zdobywają liczne medale olimpijskie.
Piłka nożna – reprezentacja austriacka występuje w międzynarodowych turniejach, a najważniejsze kluby to FK Austria Wiedeń i SK Sturm Graz.
Inne dyscypliny – kolarstwo, tenis i motorowość (np. Grand Prix Austrii w Formule 1).

Język

Językiem urzędowym jest niemiecki (w dialekcie austriackim). W niektórych regionach używa się także języków mniejszościowych: słoweński w Karyntii oraz węgierski w Burgenland.

Religia

Dominującą religią jest katolicyzm (ok. 60 % ludności), przy czym w kraju istnieją także wspólnoty protestanckie, prawosławne i muzułmańskie.

Symbolika państwowa

Flaga – trójkolorowy pionowy pas: czerwony, biały i czerwony.
Godło – orzeł cesarski na złotym tle.
Hymn – Land der Berge, Land am Strom.

Podstawowe dane statystyczne

Stolica	Wiedeń
Ludność (2023)	8 945 000
Powierzchnia	83 879 km²
Ustrój	Republika parlamentarna
Waluta	euro (EUR)
Język urzędowy	niemiecki
Główny nurt gospodarczy	Gospodarka rynkowa, członek UE