Apollo 13

Apollo 13 – trzecia załogowa misja programu Apollo mająca na celu lądowanie na Księżycu. Misja została wystartowana 11 kwietnia 1970 r. z Centrum Kosmicznego im. Johna F. Kennedy’ego (Bajkonur – miejsce startu: Launch Pad 39A) na pokładzie Saturn V. Ze względu na awarię w serwisie życiowym misja nie zakończyła się lądowaniem, ale dzięki heroicznej pracy załogi i kontrolerów w Mission Control Center udało się bezpiecznie przywieźć astronautów na Ziemię.

Załoga

• James A. Lovell Jr. – dowódca misji (Commander)
• John L. Swigert Jr. – pilot modułu dowodzenia (Command Module Pilot)
• Fred W. Haise Jr. – pilot modułu księżycowego (Lunar Module Pilot)

Przebieg misji

Po wyniesieniu w kosmos w ciągu pierwszych dwóch dni misja przebiegała zgodnie z planem: Apollo 13 wykonało trójfazowe manewry orbitalne, a załoga przeprowadziła testy systemów oraz przygotowania do lądowania w rejonie Txyo Valley na powierzchni Księżyca.

Awarie techniczne

W dniu 13 kwietnia 1970 r., czyli w trakcie wznoszenia się w kierunku Księżyca, doszło do wybuchu jednego z sześciu zbiorników tlenowych w module dowodzenia Odyssey. Pęknięcie spowodowało utratę ponad 70 % zapasów tlenu oraz przyspieszenie spadku ciśnienia w systemie elektrycznym, co wyłączyło większość podsystemów.

Natychmiast po awarii załoga oraz kontrolerzy w Houston podjęli działania naprawcze. Moduł księżycowy Aquarius został przekształcony w awaryjny "łódź ratunkową", a załoga musiała znacząco ograniczyć zużycie energii, wody i tlenu.

Powrót na Ziemię

Po kilku dniach intensywnej pracy, 16 kwietnia 1970 r. załoga rozpoczęła powrót na Ziemię. Manewr wolnej powrotności został skorygowany przy pomocy silników modułu księżycowego, co pozwoliło na precyzyjne ustawienie trajektorii wejścia w atmosferę ziemską.

Statek kosmiczny Odyssey wylądował w Oceanie Spokojnym 17 kwietnia 1970 r., a astronauci zostali odebrani przez okręt USS Ranger.

Znaczenie i dziedzictwo

Misja Apollo 13 jest uznawana za przykład niezwykłej zdolności zespołowej oraz skuteczności procedur awaryjnych w programie Apollo. Historie o „nieudanej misji, która wcale nie zakończyła się niepowodzeniem” przyczyniły się do rozwoju nowych standardów bezpieczeństwa w lotach kosmicznych, w tym lepszych systemów monitorowania ciśnienia i projektowania redundantnych podsystemów.

W kulturze

Wydarzenia związane z Apollo 13 stały się inspiracją dla licznych dzieł filmowych, literackich i edukacyjnych. Najbardziej znanym filmem jest Apollo 13 w reżyserii Rona Howarda z 1995 r., który otrzymał liczne nagrody i przyczynił się do popularyzacji tematyki lotów kosmicznych wśród szerokiej publiczności.

Bibliografia

• Lovell, James A.; Apollo 13: The Inside Story, 1978.
• NASA, Mission Report: Apollo 13, 1970.
• Hajduk, Robert; The Apollo 13 Spacecraft Manual, 1999.

Powiązane artykuły

Program Apollo • Saturn V • Centrum Kontroli Misji • Skafander kosmiczny • Promieniowanie kosmiczne