Bitwa pod Gettysburgiem
Bitwa pod Gettysburgiem (ang. Battle of Gettysburg) – decydująca konfrontacja w Wojnie secesyjnej w Stanach Zjednoczonych, stoczona w dniach w pobliżu miasta Gettysburg w stanie Pensylwania. Była to największa bitwa tej wojny pod względem liczby żołnierzy i ofiar, a jej wynik uznawany jest za punkt zwrotny na korzyść Unii.
Geneza i kontekst
W lecie 1863 roku generał Robert E. Lee, dowódca Armii Konfederackiej, podjął decyzję o przeprowadzeniu tzw. Inwazji północnej. Celem było zmuszenie północnych stanów do negocjacji, zdobycie zaopatrzenia oraz demoralizacja przeciwnika. Konfederaci ruszyli w kierunku Pensylwanii, z nadzieją na zwycięstwo w głębi terytorium wroga.
Przebieg bitwy
1 lipca – pierwsze starcia
Walki rozpoczęły się od przypadkowego starcia zwiadowców unijnych z oddziałami konfederatów przy Cemetery Ridge. Nieprzygotowane pozycje obu stron przekształciły się w szereg rozproszonej walki, w której obie strony walczyły o kontrolę nad kluczowymi wzniesieniami.
2 lipca – intensyfikacja walk
W drugiej dobie konfliktu Konfederaci podjęli ataki na pozycje Unii na wschodnim zboczu Little Round Top i Culp's Hill. Obrońcy, dowodzeni m.in. przez generała George G. Meade, skutecznie odparli ataki, zabezpieczając strategicznie ważne pozycje.
3 lipca – Pieczątka Pickett'a i zakończenie
Trzeci dzień bitwy był naznaczony słynnym atakiem konfederackiego George'a Picketta i Jamesa J. Farra na Cemetery Ridge, znanym jako Pickett's Charge. Atak zakończył się klęską, a po intensywnych walkach obie strony się wycofały. Lee podjął decyzję o odwrocie konfederatów do Wirginii.
Skutki i znaczenie
Bitwa pod Gettysburgiem przyniosła znaczne straty po obu stronach: szacuje się, że zginęło ponad 51 000 żołnierzy (zmarłych i rannych). Wynik tej konfrontacji zakończył ofensywę Konfederacji na północ i znacząco podniósł morale Unii.
W tym samym roku prezydent Abraham Lincoln wygłosił w Gettysburg słynne przemówienie Gettysburgskie, które stało się jedną z najważniejszych mów w historii USA, podkreślając ideały wolności i jedności narodowej.
Pamięć i upamiętnienie
Obszar pola bitwy został przekształcony w Park Narodowy Gettysburg, przyciągający miliony turystów rocznie. Co roku w odbywają się rekonstrukcje i uroczystości upamiętniające uczestników bitwy.
Bibliografia i dalsze lektury
- McPherson, James M. – Battle Cry of Freedom
- Gabel, Christopher – Gettysburg: The Last Invasion
- War Department – Official Records of the War of the Rebellion
Więcej informacji: Historia Wojny Secesyjnej, Armia Unijna, Armia Konfederacka.