Abraham Lincoln
Abraham Lincoln (ur. 1809 roku w Hodgenville w stanie Kentucky, zm. 1865 w Waszyngtonie) – 16. prezydent Stanów Zjednoczonych, który sprawował urząd w latach 1861–1865. Jego kadencja przypada na okres Wojny secesyjnej oraz ogłoszenie Emancypacji niewolników.
Wczesne lata i wykształcenie
Lincoln urodził się w ubogiej rodzinie rolniczej. Po śmierci matki (1818 roku) i ojca (1828 roku) wyjechał do Indiany, a później do Illinois, gdzie pracował jako cmentarzowy, żeglarz i kupiec. Samodzielnie edukował się, czytając książki i ucząc się prawa w domach prawników, m.in. Williego H. Robinsona.
Kariera polityczna
- 1809–1860 – Członek Izby Reprezentantów Illinois
- 1846–1848 – Członek Izby Reprezentantów Illinois (druga kadencja)
- 1847–1849 – Reprezentant w Izbie Reprezentantów USA (jedna kadencja)
- 1854 – Członek Partii Republikańskiej, walczył przeciwko rozszerzaniu niewolnictwa
- 1860 – Wygrana w wyborach prezydenckich jako kandydat Partii Republikańskiej
Prezydentura (1861–1865)
Lincoln objął urząd w momencie, gdy siedem stanów południowych (m.in. Karolina Południowa, Georgia) ogłosiło secesję. W odpowiedzi rozpoczął Wojnę secesyjną, której celem było przywrócenie jedności kraju.
Polityka wewnętrzna
W 1862 roku wydał Proklamację Emancypacji, uwalniającą niewolników w stanach buntowniczych. W 1863 roku zainicjował Ustawę o zwolnieniu (ang. Homestead Act), a w 1864 r. wprowadził system wymiaru podatkowego (Income Tax).
Wojna secesyjna
Kluczowe bitwy pod jego przywództwem to:
- Bitwa pod Fort Daniel (1861)
- Bitwa pod Antietam (1862)
- Bitwa pod Gettysburgiem (1863)
- Bitwa pod Vicksburg (1863)
W 1865 roku, po zdobyciu Richmond, stolicy Konfederacji, wojna zakończyła się zwycięstwem Unii.
Zamach i śmierć
Prezydent Lincoln został zamordowany 14 kwietnia 1865 roku w Ford Theatre w Waszyngtonie przez Johna Wilkesa Bootha. Zmarł następnego dnia, 15 kwietnia, stając się pierwszym zastrzelonym prezydentem USA.
Dziedzictwo
Lincoln jest uznawany za jednego z najwybitniejszych przywódców w historii USA. Jego wypowiedzi, takie jak Mowa w Gettysburgu, oraz idea „rządu ludu, przez lud i dla ludu” stały się symbolami demokracji i praw człowieka.
Uhonorowanie
- Monument Lincoln Memorial w Waszyngtonie (otwarty w 1922 roku)
- Obchody Dnia Lincolna w USA (15 lutego)
- Wiele szkół, uniwersytetów i ulic nosi jego imię
Bibliografia
Do najważniejszych opracowań poświęconych Abrahamowi Lincolnowi należą: