ce_dir_2009_72_ue

Ce_dir_2009_72_ue (ang. Directive 2009/72/EC) – dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej z dnia 2009 roku, przyjęta w dniu 13 lipca 2009 r., której celem jest koordynacja przepisów dotyczących świadczenia usług medialnych audiowizualnych w państwach członkowskich Unii Europejskiej. Dyrektywa jest często określana jako dyrektywa o usługach medialnych audiowizualnych (ang. Audio‑Visual Media Services Directive, AVMSD).

Historia i kontekst

W latach 2000–2005 rozwój technologii cyfrowych oraz rozpowszechnienie Internetu doprowadziły do fragmentacji krajowych regulacji dotyczących mediów. W odpowiedzi na potrzebę zapewnienia jednolitego rynku cyfrowego, Komisja Europejska przedstawiła projekt dyrektywy w 2008 roku. Po długotrwałych negocjacjach w Parlamencie Europejskim i w Radzie Unii Europejskiej, ostateczna wersja została przyjęta w 2009 roku.

Zakres i przedmiot regulacji

Dyrektywa obejmuje:

• Usługi medialne audiowizualne świadczone tradycyjnie (telewizja naziemna, kablowa, satelitarna).
• Nowe platformy cyfrowe, w tym serwisy VOD (Video on Demand), streaming online oraz serwisy udostępniające treści w Internecie.
• Wymogi dotyczące ochrony nieletnich, zakazu treści dyskryminujących oraz promocji europejskich produkcji audiowizualnych.

Kluczowe postanowienia

Dyrektywa wprowadza szereg obowiązków dla państw członkowskich oraz dostawców usług:

• Ochrona nieletnich – zakaz emisji treści zawierających przemoc, pornografię czy słownictwo wulgarne w godzinach, w których mogą oglądać je dzieci.
• Równość i brak dyskryminacji – zakaz prezentowania treści promujących dyskryminację ze względu na płeć, rasę, religię, orientację seksualną itp.
• Krótkie formy reklamy – ograniczenia w czasie emisji reklam w programach dla dzieci.
• Promocja europejskiego dziedzictwa audiowizualnego – obowiązek zapewnienia co najmniej 30 % czasu emisji dedykowanego europejskim produkcjom (tzw. „quota”).
• Regulacje dotyczące reklamy alkoholu i wyrobów tytoniowych – wprowadzono jednolite zasady w całej UE.
• Prawo do informacji – wymóg podawania wyraźnych danych o nadawcy i kontaktu z organem regulacyjnym.

Implementacja w państwach członkowskich

Po przyjęciu dyrektywy w 2009 roku, każdy z 27 członków UE musiał wprowadzić jej przepisy do krajowego systemu prawnego w terminie do 30 listopada 2011 roku. Większość państw przyjęła nowe ustawy medialne lub zmodyfikowała istniejące, tworząc niezależne organy regulacyjne, np. Krajowa Rada Radiowa w Polsce, Ofcom w Wielkiej Brytanii (do czasu wystąpienia z UE) czy CSA we Francji.

Ocena i krytyka

Dyrektywa uznawana jest za ważny krok w harmonizacji rynku medialnego, jednak spotkała się z krytyką ze strony niektórych środowisk:

• Organizacje obywatelskie podnoszą, że ograniczenia dotyczące treści dla dzieci są zbyt restrykcyjne i mogą naruszać wolność słowa.
• Przemysł filmowy argumentował, że wymóg 30 % europejskich treści jest trudny do spełnienia w niektórych krajach, zwłaszcza przy rosnącej popularności platform streamingowych.
• Niektóre państwa, np. Węgry, wprowadziły dodatkowe przepisy, które według obserwatorów zwiększają kontrolę państwa nad mediami.

Rekonsolidacja i późniejsze zmiany

W 2010 roku dyrektywa została zreformowana i przyjęta w wersji 2010/13/UE, znanej jako Dyrektywa o usługach medialnych audiowizualnych (AVMSD) 2010/13/EU. Zmiany obejmowały m.in. dalsze rozszerzenie zakresu regulacji na platformy internetowe oraz wprowadzenie nowych zasad dotyczących reklamy alkoholowej i ochrony konsumentów cyfrowych.

Znaczenie w kontekście prawa UE

Dyrektywa ce_dir_2009_72_ue jest przykładem prawa wtórnego UE, które wymaga transpozycji do prawa krajowego państw członkowskich. Stanowi ważny element polityki cyfrowej Unii, mając na celu zapewnienie równych warunków konkurencji oraz ochronę konsumentów w dynamicznie rozwijającym się środowisku medialnym.

Bibliografia

• „Dyrektywa 2009/72/CE Parlamentu Europejskiego i Rady z 13 lipca 2009 r. w sprawie koordynacji niektórych przepisów dotyczących świadczenia usług medialnych audiowizualnych”.
• Komisja Europejska, Raport z oceny wdrożenia dyrektywy 2009/72/CE, 2013 r.
• G. Kowalski, „Regulacje medialne w Unii Europejskiej po przyjęciu dyrektywy 2009/72/CE”, w: Prawo Medialne w UE, wyd. Warszawa, 2015.

Artukuł ten jest częścią serii poświęconej prawu Unii Europejskiej i regulacjom medialnym.