European One Health Evidence Tool (EOHET)

European One Health Evidence Tool (ang. European One Health Evidence Tool, w skrócie EOHET) jest internetową platformą opracowaną w ramach inicjatyw One Health oraz Unii Europejskiej. Narzędzie służy do gromadzenia, analizowania i udostępniania danych oraz dowodów naukowych dotyczących zagrożeń zdrowotnych, które mają jednoczesny wymiar zdrowia ludzkiego, zdrowia zwierząt i zdrowia środowiska. Celem EOHET jest wspieranie decydentów, naukowców i praktyków w opracowywaniu skutecznych polityk i interwencji, opartych na rzetelnych dowodach.

Historia i rozwój

Projekt EOHET został uruchomiony w 2017 roku w odpowiedzi na rosnącą potrzebę integracji danych między sektorem zdrowia publicznego, weterynarii oraz ochrony środowiska. Inicjatorem była Europejska Agencja ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) we współpracy z Europejskim Urzędem ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) oraz siecią narodowych instytutów One Health.

W ciągu pierwszych trzech lat funkcjonowania platforma zebrala ponad 12 000 rekordów, obejmujących badania epidemiologiczne, raporty monitorujące oraz oceny ryzyka. Od 2020 roku EOHET odgrywał kluczową rolę w ocenie dowodów związanych z pandemią COVID‑19 oraz w monitorowaniu rozprzestrzeniania się chorób odzwierniczych, takich jak afrykański pomór świń (ASF) czy wirus Zachodniego Nilu.

Struktura i funkcjonalności

Platforma składa się z czterech głównych modułów:

Repozytorium dowodów – centralna baza danych zawierająca artykuły, raporty i wyniki badań, opisane zgodnie z wytycznymi PRISMA i GRADE.
System klasyfikacji ryzyka – narzędzie umożliwiające ocenę ryzyka na podstawie metodologii FAIR oraz oceny ryzyka EFSA.
Wizualizacje danych – interaktywne wykresy, mapy i modele sieciowe, integrujące GIS oraz analizy statystyczne.
Moduł współpracy – umożliwia wymianę komentarzy, recenzji i rekomendacji pomiędzy ekspertami z różnych krajów UE.

Metodologia

EOHET opiera się na następujących krokach:

Identyfikacja pytania badawczego – przy użyciu szablonu PICO (Population, Intervention, Comparison, Outcome).
Systematyczne przeszukiwanie literatury – automatyczne zapytania do baz PubMed, Web of Science oraz krajowych repozytoriów.
Selekcja i ekstrakcja danych – przeprowadzana przez zespół recenzentów i wspierana algorytmami uczenia maszynowego.
Ocena jakości dowodów – zgodnie z kryteriami GRADE, uwzględniającą m.in. ryzyko uprzedzeń i spójność wyników.
Syntetyzowanie i raportowanie – generowanie podsumowań, tabel z wynikami oraz rekomendacji politycznych.

Zastosowania

Platforma jest wykorzystywana w różnych kontekstach:

Polityka zdrowotna – przygotowywanie raportów dla Rady Europejskiej oraz Komisji Europejskiej.
Monitorowanie chorób – wsparcie systemów wczesnego ostrzegania, takich jak System Inteligencji Epidemicznej ECDC.
Badania naukowe – ułatwienie dostępu do zweryfikowanych danych dla projektów Horizon Europe.
Edukacja i szkolenia – materiały szkoleniowe i warsztaty dla specjalistów One Health.

Współpraca międzynarodowa

EOHET jest platformą otwartą, jednak dostęp do pełnych danych wymaga rejestracji i akceptacji warunków licencyjnych określonych przez Creative Commons. Udział biorą w nim:

Instytuty badawcze i uczelnie z całej UE oraz z krajów stowarzyszonych.
Międzynarodowe organizacje, w tym WHO, FAO oraz WOAH.
Organizacje pozarządowe i sektor prywatny zajmujący się zdrowiem publicznym i ochroną środowiska.

Wyzwania i perspektywy

Pomimo sukcesów, EOHET napotyka na kilka istotnych wyzwań:

Standaryzacja danych – różnice w metodach zbierania i raportowania pomiędzy krajami.
Bezpieczeństwo i prywatność – konieczność zachowania poufności wrażliwych danych medycznych i weterynaryjnych.
Finansowanie – zapewnienie stałego wsparcia budżetowego oraz źródeł grantowych.

W kolejnych latach planowane jest rozszerzenie funkcjonalności o moduł sztucznej inteligencji do prognozowania trendów oraz integrację z systemami Europejskiego Obserwatorium EcoHealth.