IBM 701
IBM 701 – pierwszy masowy komercyjny komputer z serii IBM, przeznaczony głównie do zastosowań naukowo‑technicznych. Znany także jako Defense Calculator, został wprowadzony na rynek w 1952 roku i wyznaczył nowy standard w dziedzinie obliczeń elektronicznych.
Historia
Projekt IBM 701 rozpoczął się w Stanach Zjednoczonych w 1951 roku, będąc odpowiedzią firmy na rosnące zapotrzebowanie wojska amerykańskiego na szybkie maszyny liczbowo‑obliczeniowe. Jego nazwa wywodzi się od faktu, że był to pierwszy produkt firmy IBM, który otrzymał trzycyfrowy numer katalogowy. System został oparty na architekturze opracowanej w Instytucie Advanced Study pod kierunkiem Johna von Neumanna, a w IBM pracował nad nim zespół pod przewodnictwem Johna Whitneya i Nathaniela Richardsona.
Pierwszy egzemplarz został dostarczony do Sił Powietrznych USA w 1953 roku, a wkrótce następne jednostki trafiły do laboratorium MIT, Los Alamos oraz do uczelni takich jak Stanford i UC Berkeley.
Specyfikacja techniczna
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Typ technologii | Elektronowe lampy próżniowe (vacuum tubes) |
| Liczba lamp | ≈ 1 500 |
| Magazyn pamięci | 2 048 słów po 36 bitów (magnetyczne bębny) |
| Czas operacji dodawania | ≈ 1,2 µs |
| Czas operacji mnożenia | ≈ 6 µs |
| Rozmiar maszyny | ≈ 3 m wysokości, 2 m głębokości, 4 m szerokości |
| Moc pobierana | ≈ 150 kW |
| System operacyjny | Brak (programy wprowadzane ręcznie z kart perforowanych) |
Zastosowania
IBM 701 znalazł zastosowanie w wielu dziedzinach:
- Obliczenia balistyczne i symulacje lotów – Siły Powietrzne USA
- Programy naukowe dotyczące fizyki jądrowej – Los Alamos National Laboratory
- Badania meteorologiczne i prognozowanie pogody – National Weather Service
- Obliczenia w przemyśle lotniczym – Boeing
- Wczesne systemy finansowe i statystyczne – banki w USA
Znaczenie i dziedzictwo
IBM 701 był przełomowy pod wieloma względami:
- Po raz pierwszy komercyjnie dostępny komputer z architekturą von Neumanna.
- Zapoczątkował serię maszyn IBM 70x, w tym słynny IBM 704, IBM 709 i IBM 7090.
- Wprowadził pojęcie programowania w języku niskopoziomowym (assembler) oraz pierwsze kompilatory, m.in. dla języka FORTRAN.
- Stworzył model biznesowy, w którym producent dostarczał nie tylko sprzęt, ale również usługi techniczne i wsparcie oprogramowania.
Produkcja i liczba egzemplarzy
W sumie powstało ≈ 19 jednostek IBM 701, z czego 17 trafiło do klientów w USA, a dwie – do instytucji badawczych w Europie (Wielka Brytania i Francja). Produkcja zakończyła się w 1955 roku, kiedy to IBM skoncentrował się na następnej generacji maszyn z wykorzystaniem tranzystorów.
Oprogramowanie i języki
Pierwszym językiem programowania dla IBM 701 był asembler własny firmy, zwany IBM Assembler. W 1954 roku pojawił się także prototypowy kompilator języka FORTRAN, opracowany we współpracy z IBM Research oraz uczelniami takimi jak MIT i Stanford.
Daty kluczowe
- 1952 – premiera IBM 701.
- 1953 – dostarczenie pierwszej maszyny do Sił Powietrznych USA.
- 1954 – powstanie pierwszych kompilatorów języka FORTRAN.
- 1955 – zakończenie produkcji.
Patenty i publikacje
W początkowych latach istnienia IBM 701 powstało kilkadziesiąt patentów związanych z technologią lamp próżniowych, systemem pamięci magnetycznej oraz architekturą maszyny. Najważniejsze publikacje to:
- IBM Technical Report 1‑701 (1952) – opis konstrukcyjny i instrukcje obsługi.
- Proceedings of ACM, 1953 – artykuł „The IBM 701: A New Computer for Scientific Applications”.
Współczesny wpływ
Chociaż pierwsze modele IBM 701 zostały wycofane z eksploatacji w 1969 roku, ich koncepcje technologiczne i oprogramowanie pozostają fundamentem współczesnych systemów obliczeniowych. Wiele muzeów komputerowych, m.in. Computer History Museum, eksponuje odrestaurowane egzemplarze IBM 701 jako świadectwo początków ery komputerów elektronicznych.
Linki powiązane
IBM 704 | IBM 709 | FORTRAN | Stany Zjednoczone | John von Neumann