Lao_zi

Lao_zi (chińskie: 老子, dosł. „Stary Mistrz”) – legendarny chiński filozof i mędrzec, tradycyjnie uznawany za twórcę daoizmu oraz autora fundamentalnego tekstu Tao Te Ching. Jego życie i działalność są przedmiotem licznych legend i spekulacji, a granice między faktami historycznymi a mitem są trudne do rozgraniczenia.

Życiorys

Według najpopularniejszych przekazów Lao_zi żył w okresie późnej dynastii Zhou (ok. VI–V wiek p.n.e.). Nie ma jednolitej chronologii, a dostępne źródła podają różne daty. Niektórzy badacze umieszczają go w latach 600–500 p.n.e., inni w okolicach 500 p.n.e.. Według tradycji był bibliotekarzem dworu króla Kong Jurgonga i nauczycielem Konga Zdroju. Po tym, jak zauważył rosnącą korupcję i moralny upadek społeczeństwa, postanowił opuścić dwór i udać się na zachód, gdzie miał spotkać granicznego strażnika przy bramie Hangu. Strażnik, poruszony jego mądrością, poprosił go o spisanie nauk, co doprowadziło do powstania Tao Te Ching. Po przekazaniu manuskryptu Lao_zi miał zniknąć w Górach Zachodnich (Góry Qinling) i nie wiadomo, co stało się z jego dalszym losem.

Dzieła

Jedynym dziełem przypisywanym Lao_zi jest Tao Te Ching – krótkie, 81 rozdziałów zawierające aforyzmy i poetyckie refleksje na temat natury Dao (Drogi), De (Mocy) i Wu‑Wei (działania bez wysiłku). Tekst istnieje w wielu wersjach, a niektórzy uczeni przypuszczają, że jego ostateczny kształt został ukształtowany dopiero w okresie Han.

Filozofia

Podstawowe pojęcia daoizmu, które wywodzą się z nauk Lao_zi, to:

Dao – pierwotna, nieuchwytna zasada rządząca wszechświatem, nie dająca się w pełni pojąć słowem.
De – wewnętrzna moc, wynikająca z życia w zgodzie z Dao.
Wu‑Wei – „działanie poprzez nie‑działanie”, czyli naturalny przepływ działań bez wymuszania.
Ziran – pojęcie „samoistności”, czyli spontanicznego bycia w harmonii z naturą.

Filozofia Lao_zi podkreśla prostotę, skromność i niezależność od przywiązań materialnych. Zaleca życie w zgodzie z przyrodą i unikanie nadmiernego dążenia do władzy czy bogactwa.

Wpływ i dziedzictwo

Choć Lao_zi jest postacią półlegendarną, jego myśl wywarła ogromny wpływ na rozwój wschodniej filozofii, sztuki i religii. Daoizm stał się jedną z trzech głównych tradycji duchowych Chińskich, obok konfucjanizmu i buddyzmu. W kolejnych stuleciach tekst Tao Te Ching był komentowany przez takich uczonych jak Zhang Zai, Wang Bi oraz Kong Di.

W kulturze popularnej Lao_zi pojawia się jako mądry starzec, a jego cytaty (np. „Ziemia jest jak matka, przyjmuje wszystkie stworzenia”) są przytaczane w literaturze, filmie i muzyce. Współcześnie daoistyczne praktyki medytacyjne i sztuki walki, takie jak Tai Chi, odwołują się do zasad zawartych w Tao Te Ching.

Bibliografia

Arthur Waley, Lao Tzu: Tao Te Ching, przetłumaczone na język angielski, 1963.
Henri Maspero, Le Taoïsme, Paris, 1963.
John C. H. Wu, The Philosophy of Lao Tzu, New York, 1955.
Wang Bi, Komentarz do Tao Te Ching, dynastia Tang.

Zobacz także