Maria Antonietta (1755–1793)
Maria Antonietta (ur. 1755 w Wiedeń, zmarła 1793 w Paryżu) – ostatnia królowa Francji przed rewolucją, żona króla Luiz XV. Była córką cesarzowej Marii Teresy i cesarza Francisza I z dynastii Habsburgów. Jej życie i losy stały się symbolem dekady Tyranii oraz upadku absolutyzmu we Francji.
Wczesne lata
Maria Antonietta urodziła się jako dziewiąta z dwunastu dzieci w pałacu Schönbrunn. Wychowywała się w austriackim dworze, gdzie otrzymała staranne wykształcenie humanistyczne oraz muzyczne. Już w wieku 14 lat została zaręczona z Luizem XV, co było elementem strategicznego sojuszu pomiędzy Francją a Austrią.
Małżeństwo i królewska rola
Ślub odbył się 1770 w Wersalu. Maria Antonietta przybyła do Francji w towarzystwie obszernego orszaku, co wywołało falę kontrowersji i plotek wśród paryskich elit. Została królową konsort w 1774, po śmierci Luiza XV.
Wbrew początkowym oczekiwaniom, królowa początkowo nie ingerowała w politykę, skupiając się na kulturze, modzie i sztuce. Wprowadziła do francuskiego dworu elementy austriackiej elegancji, co zapoczątkowało tzw. modę „antoinette’owską” – wysokie suknie, bogate hafty oraz słynny wedgęli (tzw. pouf).
Polityczne napięcia i rewolucja
W 1780 latach rosnące niezadowolenie społeczne, spowodowane m.in. wojną o niepodległość Stanów Zjednoczonych oraz trudną sytuacją finansową Francji, przerodziły się w kryzys. Maria Antonietta została oskarżona o rozrzutność i spisek przeciwko narodowi, co podsycały sztucznie kreowane opowieści o „pływających diamentach” (affaire des bijoux volés).
W 1789 roku wybuchła Rewolucja Francuska. Królowa, wraz z rodziną, została przymusowo przeniesiona z Wersalu do Tuileries, a następnie do Varennes, skąd nieudana próba ucieczki zakończyła się aresztowaniem.
Proces i egzekucja
Po upadku monarchii Maria Antonietta została wystawiona przed Trybunał Narodowy 1793. Została oskarżona o zdradę, m.in. o współpracę z Austrią, podżeganie ludobójstwa i poczęcie dziecka z obcym. Proces był szybki i pełen politycznych manipulacji.
Wyrok skazujący na śmierć został ogłoszony 16 października 1793. 16 października królowa została ścięta gilotyną na Placu Konstytucji w Paryżu. Jej śmierć stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli upadku monarchii i przemian społecznych w Europie.
Dziedzictwo i ocena historyczna
W XIX i XX wieku wizerunek Marii Antoniety przeszedł liczne przekształcenia – od pięknej damy dworu po bezwzględną podżegaczkę reżimu. W literaturze i sztuce pojawiały się liczne dzieła, na przykład dramat Maria Antonietta Erwina Ramba oraz film Marie Antoinette w reżyserii Sofii Coppoli.
Współcześnie historycy podkreślają, że choć królowa rzeczywiście prowadziła kosztowne życie dworskie, jej wizerunek jako „łapczywej królowej” w dużej mierze wynikał z propagandy rewolucyjnej oraz patriarchalnych uprzedzeń wobec kobiet władzy.
Galeria
- Portret w stylu rokoka, 1755 – Jean-Marc Nattier
- Wersal, Sala Lustra – miejsce koronacji
- Gilotyna na Placu Konstytucji – symbol rewolucyjnego wyroku