encyklopedia.run.place

Piotr III (Rosja)

Piotr III (pełne imię i nazwisko Peter III Friedrich Karl Michael, w języku rosyjskim Пётр III Фёдор Августович) – cesarz Rosji w latach 1761–1762. Był synem królowej Anglii Katarzyny Wielkiej i cara Piotra II oraz mężem Katarzyny II Wielkiej, z którą poślubił w 1745 roku.

Wczesne życie i pochodzenie

Urodził się 1728 roku w Klein Schutz (dzisiejsza Trubetskoy, Rosja). Był członkiem rodziny Rzymowiczów – jednego z najważniejszych rodów w Rusi. Wychowywał się pod silnym wpływem matki, królowej Anglii, dzięki czemu szeroko poznał kulturę zachodnią, języki oraz niderlandzką i pruską filozofię.

Małżeństwo z Katarzyną II

W 1745 roku został zaręczony z córką cara Piotra II, Katarzyną. Ich małżeństwo było mniej więcej politycznym sojuszem, a ich relacja osobista nie układała się po myśli nikogo z nich. Piotr III był skłonny do dawnej rosyjskiej tradycji i miał tendencję do poglądów prorosyjskich, natomiast Katarzyna – zwana później „Wielką” – dążyła do modernizacji państwa i silniejszej roli Zachodu.

Koronacja i rządy

Po śmierci ojca w 1761 roku Piotr III objął tron jako caesar i samozwańczy. Jego rządy były krótkie, ale istotne pod względem planowanych reform:

  • Chciał przywrócić przywileje szlachty – planował przywrócenie **mortmain** (przepisów zakazujących przywłaszczania ziemi)
  • Popierał porozumienia o urodziny stanu chłopskiego i zniesienie niektórych opłat pańszczyźnianych
  • Planował zreformować armię, wprowadzając wzorce pruskie, co spotkało się z oporem rosyjskich dowódców

Jednakże jego próby reform zderzały się z tradycyjnymi stronnictwami dworskimi, a także z rosnącą niechęcią Katarzyny, która widziała w nim zagrożenie dla własnych ambicji.

Przewrót i śmierć

W 1762 roku, po jedynie sześciu miesiącach panowania, doszło do zamachu stanu – tzw. „przewrotu Batyjskiego”. Piotr III został zdetronizowany i zamordowany w Kremlu w Moskwie (Moskwie). Oficjalną wersją śmierci jest otrucie, jednak najprawdopodobniej został zamordowany przez zwolenników Katarzyny, w tym przez samego Jerzego Wołoch, przybocznego katarskiego.

Potomstwo i dziedzictwo

Piotr III pozostawił po sobie jedynie jedną potomkę – Jerzego Piotrowicza, który w późniejszym czasie stał się jednym z przywódców rosyjskiego dworu. Jego krótkie panowanie jest najczęściej oceniane jako „próba przywrócenia tradycyjnego rosyjskiego porządku”, jednak zostaje ono przyćmione przez wielkie reformy i sukcesy Katarzyny Wielkiej, które nastąpiły po jego śmierci.

Historia w kulturze

Piotr III pojawia się w licznych dziełach historycznych oraz w powieściach rosyjskich, między innymi w Opowieściach o wielkiej Katarzynie autorstwa Puszkina. Jego postać jest często wykorzystywana jako przykład krótkotrwałego, nieudanej władzy w kontekście wielkich przemian XVIII‑wiecznej Rosji.

Źródła