Sunda

Sunda – termin określający region geograficzny, kulturowy i językowy położony w południowo‑zachodniej części Indonezji. Najczęściej odnosi się do wysp i lądów leżących na Półwyspie Jawajskim, wschodniej części wyspy Sumatra, wyspach Borneo (Indonezyjna część – Kalimantan), a także do pobliskich archipelagów, zwanych Wyspy Sunda. W obrębie tego obszaru zamieszkuje ludność sundańska, posługująca się językiem sundańskim.

Etymologia

Słowo „Sunda” wywodzi się z języka jawajskiego i pierwotnie oznaczało „płaskie tereny” lub „równiny”. W XIX wieku termin został przyjęty przez europejskich kartografów jako określenie grupy wysp rozciągających się od północnej Sumatrze po zachodnią Jawę.

Geografia

Region Sunda obejmuje:

Wyspę Jawa – najbardziej zaludnioną wyspę Indonezji, gdzie znajduje się stolica kraju, Dżakarta.
Wyspę Sumatra (część zachodnia), w tym prowincje Banten i West Java.
Półwysep Jawajski, obejmujący m.in. Zachodnią Jawę i Centralną Jawę.
Wschodnią część wyspy Borneo, znaną jako Kalimantan, zwłaszcza obszary przybrzeżne.
Wyspy mniejsze, takie jak Lombok, Bali, Sumbawa oraz liczne wysepki przybrzeżne.

Region charakteryzuje się wilgotnym klimatem tropikalnym, bogatą roślinnością (tutaj dominują lasy deszczowe) oraz aktywnością wulkaniczną – na Jawie znajduje się wiele czynnych wulkanów, m.in. Mount Merapi i Mount Batur.

Ludność i kultura

Ludność sundańska to jedna z największych grup etnicznych w Indonezji – szacuje się, że liczy ponad 40 milionów osób. Są oni zamieszkujący głównie zachodnią i centralną Jawę oraz zachodnią część Sumatrze. Główne cechy kultury sundańskiej:

Język sundański (język sundański) – język austroazjatycki, używany jako język codzienny oraz w literaturze i mediach regionalnych.
Tradycyjne formy muzyczne, takie jak gamelan sundański oraz pieśni lundu.
Rytuały i wierzenia synkretyczne, łączące islam z elementami starszych religii animistycznych i hinduskich.
Charakterystyczna architektura – domy sundańskie (tzw. rumah adat) z wysokimi dachami i otwartymi frontami.
Kuchnia sundańska, w której dominują potrawy z ryżu, soi, ryb oraz przyprawy takie jak kurkum i trawa cytrynowa.

Historia

Wczesna historia regionu Sunda sięga co najmniej VIII wieku, kiedy to na Jawie powstało Królestwo Sunda (Królestwo Sunda). Było ono jednym z najważniejszych państw w archipelagu przed przyborem islamu i kolonializmem europejskim.

W XVI wieku portugalscy i holenderscy handlarze zaczęli dominować w handlu przyprawami, co doprowadziło do powstania holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej (VOC). W XIX wiecu obszary sundańskie zostały włączone do Holenderskich Indonezji, a po II wojnie światowej – po uzyskaniu niepodległości w 1945 roku – stały się integralną częścią nowoczesnego państwa Indonezja.

Gospodarka

Region Sunda jest jednym z najbogatszych gospodarczo obszarów Indonezji. Główne sektory:

Rolnictwo – uprawa ryżu, kakao, kawy (szczególnie w regionie West Java) oraz oleju palmowego.
Przemysł – fabryki tekstylne, przetwórstwo spożywcze i produkcja elektroniki w okolicach Dżakarty i Bandung.
Turystyka – atrakcje przyrodnicze (np. Park Narodowy Gunung Rinjani), zabytki kultury sundańskiej oraz plaże w Bali i Lombok.

Język sundański

Język sundański (język sundański) należy do grupy języków zachodnioaustroazjatyckich. Według danych z 2020 roku jest używany przez ponad 39 miliony osób, co czyni go jednym z najważniejszych języków w Indonezji po indonezyjskim (języku narodowym). Pismo pierwotnie oparte było na pismie kawi (starojawajskim), a od XIX wieku przyjęto alfabet łaciński (tzw. „bahasa sunda”).

Powiązane pojęcia

Źródła

Informacje w niniejszym artykule pochodzą z opracowań encyklopedycznych, prac naukowych oraz oficjalnych statystyk GUS i BPS Indonezja.