Ymir

Ymir (również Aurgelmir) – pierwotny olbrzym w mitologii skandynawskiej, uważany za przodka wszystkich jotunów oraz jedną z kluczowych postaci w kosmologii nordyckiej. Jego postać pojawia się w Eddzie poetyckiej oraz w Eddzie prozaicznej, a także w licznych późniejszych źródłach i interpretacjach.

Etymologia

Imię Ymir prawdopodobnie wywodzi się z pra-słowiańskiego lub pre-niemieckiego rdzenia *ʔūm-, oznaczającego „dym” lub „mgłę”. W niektórych teoriach wskazuje się także na związek z pojęciem „pierwszy” lub „pierwotny”.

Geneza i narodziny

Według Eddy poetyckiej, Ymir powstał w Ginnungagapie – pustce między ognistym Muspelheim a lodowatym Niflheim. Z połączenia pary wodnej i ognia wyłoniła się pierwsza istota, którą był Ymir. Z jego ciała wyłoniły się kolejne istoty: z potu powstały inni olbrzymi, a z jego ust i nosa wylądowały młode olbrzymy oraz kobiety-olbrzymy.

Potomkowie

Ymir jest ojcem pierwszych dwunastu par olbrzymów, wśród których najważniejsze postaci to:

Bergelmir – jedyny ocalały po zabiciu Ymiria, ocalał wraz z żoną Bergelmirową i stał się przodkiem dalszych jotunów.
Nótt – noc; matka Dagr (dnia).
Þjazi – olbrzym, który porwał słońce i księżyc.

Śmierć i rola w stworzeniu świata

Według Eddy prozaicznej, Ymir został zabity przez trójkę bogów: Odin, Vili i Vé. Po jego śmierci ich ciała zostały użyte do utworzenia Midgardu i innych elementów kosmosu:

Skóra Ymiria stała się morzem i ziemią.
Kości zamieniły się w góry.
Żylaki zamieniły się w rzeki.
Jego czaszka stała się niebem, a dwa jego kości – słupami utrzymującymi niebo.
Jego włosy zamieniono w trawę i drzewa, w tym w słynny Yggdrasil.

Symbolika

Ymir jest symbolem pierwotnego chaosu i nieuporządkowanego pierwowzoru wszelkiego życia. Jego zabicie i rozpad ciała na elementy świata podkreślają motyw kosmicznego porządku wyłaniającego się z pierwotnej przypadkowości.

Współczesne interpretacje i kulturę popularną

Postać Ymiria pojawia się w licznych dziełach współczesnej kultury, m.in. w:

Serii mang i anime Attack on Titan, gdzie Ymir jest nazwą jednego z kluczowych bohaterów.
Komiksie Marvel Universe, w którym Ymir jest pierwotnym olbrzymem z kosmicznego piasku wrogów Asgardian.
Grach wideo, takich jak God of War, gdzie Ymir pojawia się jako postać fabularna lub miejsce związane z nordycką mitologią.

Literatura i źródła

Podstawowe źródła opisujące Ymiria to:

Edda poetycka – zbiór poetyckich pieśni i mitów.
Edda prozaiczna – dzieło Snorra Sturlusona, zawierające szczegółowy opis kosmogonii.
Snorri Sturluson – średniowieczny historyk i poeta, którego prace są głównym źródłem wiedzy o mitologii nordyckiej.

Linki powiązane

Powiązane artykuły encyklopedyczne: