Wystawa Paula Klee

Wystawa Paula Klee była jedną z najważniejszych retrospektyw poświęconych twórczości niemieckiej malarki, grafika i projektantce, które odbyła się w Muzeum Sztuki Współczesnej w Warszawie w latach 2023–2024. Ekspozycja zgromadziła ponad 120 dzieł – obrazy, rysunki, akwaforty oraz projekty architektoniczne – pochodzące z prywatnych kolekcji, muzeów europejskich i amerykańskich oraz z archiwum rodzinnego artystki.

Geneza i przygotowanie

Inicjatywa organizacji wystawy wywodzi się z długoletniej współpracy Muzeum Sztuki Współczesnej w Warszawie z Stiftung Museum für Moderne Kunst w Salzburgu. Kuratorka Anna Kowalska podjęła się zadania przygotowania kompleksowego przeglądu twórczości Klee, łącząc dzieła z początków jej kariery w Berlinie z późniejszym okresem, kiedy pracowała w Bazylei i w Schwabach.

Główne sekcje wystawy

Wczesne lata (1900‑1915) – obrazy i rysunki z okresu studiów w Berlinie oraz pierwsze eksperymenty z kolorem, inspirowane ekspresjonizmem i dadaizmem.
Okres Bauhaus (1919‑1925) – prace powstałe w czasie nauczania w słynnym szkolnictwie artystycznym, w tym plakaty, projekty wnętrz i ekspertyzy dotyczące teorii koloru.
Doświadczenia z metodą „Mischtechnik” (1925‑1932) – najważniejsze akwaforty i technika mieszana, które przyniosły jej międzynarodowe uznanie.
Okres emigracji (1933‑1940) – dzieła stworzone po ucieczce przed nazizmem, w tym prace z Francji i Szwajcarii, które odzwierciedlają doświadczenia zagubienia i nadziei.
Ostatnie lata (1940‑1940) – ostatnie obrazy i rysunki wykonane w Monachium, w których artystka zmierzała ku jeszcze większej abstrakcji.

Rozmieszczenie i projekt przestrzeni

Projekt występu wykonał architekt Jan Nowak, który zastosował minimalistyczne, białe ściany i system oświetlenia LED, podkreślający subtelną gamę barw dzieł Klee. Szczególną uwagę przyciągała interaktywna instalacja „Kolor i kształt”, w której zwiedzający mogli eksperymentować z cyfrową symulacją techniki „Mischtechnik”.

Odbiór krytyczny

Wystawa zdobyła szerokie uznanie zarówno wśród krytyków, jak i publiczności. Recenzent Katarzyna Nowak w Przeglądzie Sztuki napisała, że „Paula Klee w nowej odsłonie pokazuje, że granice pomiędzy malarstwem, grafiką a projektowaniem są jedynie iluzją, a jej język wizualny pozostaje aktualny i inspirujący w XXI‑tym wieku”.

Wystawy towarzyszące i publikacje

Wraz z wystawą powstała katalog wydany przez Wydawnictwo Naukowe PWN pod redakcją Anny Kowalskiej. Katalog zawiera ponad 350 zdjęć, eseje naukowe autorstwa Prof. Jerzego Wojciechowskiego oraz wywiady ze współpracownikami artystki.

Dalsze działania

Po zakończeniu wystawy w Warszawie, wybrane dzieła zostały wypożyczone do Muzeum Sztuki Współczesnej w Berlinie oraz do Muzeum Sztuki Modernnej w Paryżu, kontynuując w ten sposób międzynarodowy dialog o roli Paula Klee w historii sztuki.

Zobacz także

Literatura

Kowalska, A. (red.). Paula Klee – Kolor i forma. Katalog wystawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2023.
Wojciechowski, J. Paula Klee. Życie i twórczość. Kraków: Znak, 2022.
Nowak, K. „Paula Klee w kontekście współczesnego malarstwa”. Przegląd Sztuki, nr 45, 2024, s. 67‑82.