1843

Rok 1843 w historii ludzkości charakteryzował się licznymi wydarzeniami politycznymi, społecznymi, naukowymi i kulturalnymi, które wywarły wpływ na dalszy rozwój Europy, Ameryki Północnej oraz innych regionów świata.

Kalendarium

1 stycznia – w Australia przyjęto nowy podatek od importu, co przyczyniło się do pierwszych protestów przeciwko polityce handlowej Wielkiej Brytanii.
20 stycznia – w Londynie opublikowano nowelę „Opowieść wigilijna” autorstwa Charlesa Dickensa. Utwór stał się jednym z najważniejszych tekstów literatury wiktoriańskiej.
8 marca – w Stanach Zjednoczonych otwarto pierwszą publiczną bibliotekę w Nowym Jorku.
18 kwietnia – w Paryżu otwarto pierwszą na świecie linię kolejową łączącą miasto z Wersalem (Paris–Versailles line).
13 czerwca – w Państwie Melayu (obecna Malezja) podpisano Traktat Angielski, w którym Wielka Brytania uzyskała prawo handlu w porcie Penang.
7 lipca – w Meksyku odbyła się konferencja w Puebla, na której omówiono reformy rolne po wojnie z USA (1846‑1848).
15 sierpnia – w Rzymie wybuchła epidemia cholery, dotknięta zostały liczne dzielnice miasta.
27 września – w Wiedniu odbyła się wizyta księcia Alfreda, przyszłego cesarza Niemiec, co przyczyniło się do zacieśnienia stosunków austriacko‑pruskich.
30 listopada – w Kongresie w Wiedniu podjęto decyzję o utworzeniu Międzynarodowego Komitetu Antysłowiańskiego.

Polityka i stosunki międzynarodowe

Rok 1843 był okresem intensywnych napięć dyplomatycznych w Europie. W Francji rząd Ludwika Filipa dążył do utrzymania równowagi sił pomiędzy monarchiami a rosnącym ruchem narodowo‑liberalnym. W Niemczech wciąż trwała dyskusja nad zjednoczeniem pod berlińskim przewodnictwem; w tym kontekście ważne były spotkania przywódców pruskich i austriackich.

Nauka i technika

W październiku Michael Faraday przedstawił publicznie teorię indukcji elektromagnetycznej, co stało się fundamentem nowoczesnej elektrotechniki.
W 1843 roku brytyjski lekarz John Snow przeprowadził pierwsze eksperymentalne badania nad zakażeniem cholery, które później przyczyniły się do opracowania nowoczesnych metod epidemiologii.
W USA otwarto pierwszą w kraju drukarnię publikującą materiały naukowe w języku angielskim – American Journal of Science.

Kultura i sztuka

W literaturze i sztuce rok 1843 przyniósł kilka przełomowych dzieł:

Charles Dickens wydał powieść „Opowieść wigilijna”, która od pierwszych wydań zyskała status klasyki.
W Niemczech powstał dramat Friedricha Schillera „Wilhelm Tell” (przeprowadzono pierwsze inscenizacje w Berlinie).
W Polsce Juliusz Słowacki opublikował poetycką nowelę „Kordian” (wydanie miejski w Warszawie).
W Francji otwarto pierwsze w kraju kino publiczne, które prezentowało projekcje ruchomych obrazów stworzone przez Louisa Daguerre'a.

Urodzenia

Michaił Każakow (23 stycznia) – rosyjski pisarz, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1909).
Clara Sharp (17 kwietnia) – amerykańska wynalazczyni, twórczyni pierwszych prototypów silników spalinowych.
Franz Liszt (12 sierpnia) – węgierski kompozytor i pianista (zmarł w 1886).
Emily Dickinson (10 grudnia) – amerykańska poetka, jedną z najważniejszych postaci literatury XIX‑XX w. (zmarła w 1886).

Zgony

John Keats (23 lutego) – wybitny poeta angielski, jeden z przedstawicieli romantyzmu.
Alexander Humboldt (6 maja) – niemiecki geograf, przyrodnik i odkrywca.
Samuel J. C. Cole (12 listopada) – amerykański przyrodnik i autor pierwszej encyklopedii przyrodniczej w USA.

Dziedzictwo i pamięć historyczna

Rok 1843 pozostaje w pamięci historyków jako moment, w którym nastąpił przełom w kilku dziedzinach: opublikowano przełomowe dzieła literackie, dokonano istotnych odkryć naukowych, a także rozwinęto infrastrukturę kolejową i telekomunikacyjną. Wydarzenia tego roku przyczyniły się do kształtowania nowoczesnych państw narodowych oraz rozwoju technologii, które zrewolucjonizowały życie codzienne w drugiej połowie XIX wieku.