1917
Rok 1917 był jednym z najważniejszych lat w historii XX wieku. Wydarzenia tego roku doprowadziły do przełomowych zmian politycznych, społecznych i gospodarczych na całym świecie, w szczególności w Rosji, Niemczech, Stanach Zjednoczonych i w Polsce.
Wojna światowa
W 1917 roku trwająca od 1914 roku I wojna światowa osiągnęła kolejny etap intensyfikacji konfliktu.
- Rosja i rewolucja – po nieudanym powstaniu lutowym w lutym, car Mikołaj II abdykował, a w marcu doszło do tzw. rewolucji październikowej, w której władzę przejęła partia bolszewicka pod przywództwem Włodzimierza Lenina.
- Wejście Stanów Zjednoczonych do wojny – 6 kwietnia prezydent Woodrow Wilson podpisał proklamację wojny przeciwko Niemcom, co znacząco wzmocniło pozycję Ententy.
- Front zachodni – w lipcu doszło do bitwy pod Passchendaele, jednej z najkrwawszych wojen w okopach.
- Front wschodni – wobec chaosu w Rosji, wojska niemieckie przejęły inicjatywę i zajęły tereny od Puszczy Białowieży po Wołyn.
Rosyjska rewolucja
1917 był rokiem dramatycznych przewrotów w Imperium Rosyjskim:
- Lutowa rewolucja (marzec według kalendarza gregoriańskiego) – masowe protesty robotnicze, żołnierskie bunty i strajki doprowadziły do abdykacji cara. Władza przeszła w ręce Tymczasowego Rządu, którego przewodniczył Aleksandr Kiereński.
- Październikowa rewolucja – pod wpływem bolszewików, w październiku doszło do zamachu w Pałacu Zimowym w Petersburgu. Rząd Tymczasowy został obalony, a Lenin ogłosił utworzenie Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej.
- Traktat brzeska (3 marca) – Rosja wycofała się z I wojny światowej, co otworzyło drogę do powstania nowego frontu wschodniego przeciwko Trzeciej Republice.
Polska w 1917 roku
Polska, będąca wówczas pod zaborami, przeżywała intensywną walkę o niepodległość:
- W Zachodniej części (zaborze pruskim) doszło do zwiększonej mobilizacji ludności polskiej w armii niemieckiej.
- W zaborze rosyjskim powstały liczne oddziały Polskich Sił Zbrojnych, m.in. Legiony Polskie pod dowództwem Józefa Piłsudskiego, które walczyły po stronie Rosji przeciwko Niemcom.
- Wyróżnia się również działalność „Polskiej Organizacji Wojskowej” (POW) w Gdańsku oraz wzrost polskiego ruchu niepodległościowego w Królestwie Polskim.
Inne ważne wydarzenia
Stany Zjednoczone
Po wejściu do wojny Stany Zjednoczone przyjęły szereg nowych ustaw, w tym Ustawę o Zbrojeniu, oraz rozpoczęły szeroką mobilizację przemysłową i kadrową.
Australia i Nowa Zelandia
W obu krajach powołano Korpus Armii Australijskiej, który brał udział w walkach na froncie zachodnim.
Kultura i nauka
- Paul Klee wystawił wystawę “Romantische Beklebungen” w Berlinie.
- W dziedzinie fizyki, Albert Einstein opublikował dalsze prace rozwijające teorię względności.
- W literaturze ukazała się powieść „Ucieczka z Stalingradu” autorstwa polskiego pisarza Józefa Szmidtela.
Dziedzictwo roku 1917
Rok 1917 stanowi przełomowy punkt odniesienia w historii współczesnej. W wyniku rewolucji rosyjskiej powstał nowy system polityczny, który wpłynął na scenę międzynarodową przez następne dziesięciolecia. Wejście USA do I wojny światowej przyspieszyło zakończenie konfliktu, a jednocześnie zapoczątkowało erę amerykańskiej dominacji politycznej. W Polsce wydarzenia tego roku przyczyniły się do wzmocnienia ruchu niepodległościowego, co w konsekwencji doprowadziło do odzyskania niepodległości w 1918 roku.