1975

Rok 1975 był rokiem przełomowym w historii współczesnej. Cechował go szereg istotnych wydarzeń politycznych, gospodarczych, kulturalnych oraz naukowych, które wywarły trwały wpływ na dalszy rozwój świata.

Polityka i stosunki międzynarodowe

• W Stanach Zjednoczonych Gerald Ford objął urząd prezydenta po rezygnacji Richarda Nixona.
• W Europie Zachodniej, w wyniku kryzysu naftowego, wszystkie kraje członkowskie Wspólnoty Europejskiej wprowadziły ograniczenia zużycia paliw.
• W Polsce w grudniu odbyły się wybory do Sejmu, w których zwyciężyła koalicja kierowana przez Józefa Kiścia.
• W Związku Radzieckim Michaił Gorbaczow został mianowany sekretarzem generalnym KPZR, rozpoczynając serię reform znanych jako głasnost i perestrojka.
• W Wietnamie Północnym i Kambodży zakończyła się wojna wietnamska, a lądowanie wojsk amerykańskich zakończyło się wycofaniem ostatnich oddziałów.
• W Afryce doszło do obalenia rządu w Angoli po interwencji Kuby i ZSRR w ramach wojny domowej.

Gospodarka

Rok 1975 był rokiem drugiego kryzysu naftowego, spowodowanego ograniczeniami w dostawach ropy z Bliskiego Wschodu po zamknięciu Kanału Sueskiego w wyniku konfliktu arabsko-izraelskiego. Ceny ropy naftowej podwoiły się, co doprowadziło do inflacji i recesji w wielu krajach, zwłaszcza w USA i Japonii.

Kultura i sztuka

• W muzyce wielkim wydarzeniem było wydanie albumu Pink Floyd „Wish You Were Here”.
• W kinie premierę miał film Stawka za życie, reżyserowany przez Alfreda Hitchcocka.
• W literaturze opublikowano powieść Shogun Jamesa Clavella, która stała się bestsellerem międzynarodowym.
• W sztuce współczesnej powstała słynna instalacja The Weather Project autorstwa Olafaur Eliassona.

Nauka i technika

• NASA rozpoczęła misję Apollo‑Soyuz Test Project, pierwsze porozumienie orbitalne między Stanami Zjednoczonymi a ZSRR.
• W Japonii wynaleziono pierwszą praktyczną technologię odtwarzania cyfrowego dźwięku – kodowanie PCM.
• W Francji powstała pierwsza sztuczna satelita obserwacyjna o nazwie SPOT 1.

Sport

• W Katarze odbyły się Mistrzostwa Świata w Lekkoatletyce – pierwsze tego typu zawody w regionie Zatoki Perskiej.
• W Wimbledonie tytuły w singlach zdobyli Jimmy Connors (mężczyźni) oraz Billie Jean King (kobiety).
• W Liga Mistrzów UEFA triumfował klub FC Bayern Monachium.

Urodzeni

• Taylor Swift (23 grudnia) – amerykańska piosenkarka, autorka tekstów i aktorka.
• Chelsea Clinton (27 lutego) – amerykańska pisarka, aktywistka i córka Billa Clintona.
• Lionel Messi (24 czerwca) – argentyński piłkarz, uznawany za jednego z najlepszych w historii.
• Megan Fox (16 maja) – amerykańska aktorka i modelka.
• Usain Bolt (21 sierpnia) – jamajski lekkoatleta, rekordzista świata w biegach na 100 m i 200 m.

Zmarli

• Ruth Benedict (17 września) – amerykańska antropolog, autorka klasycznej pracy „Kultury i osobowości”.
• Karl Popper (17 lutego) – austriacki filozof, twórca teorii falsyfikacjonizmu.
• Miriam Makeba (9 listopada) – południowoafrykańska piosenkarka i aktywistka na rzecz praw człowieka.
• Gaye Thomas (12 lipca) – amerykański pisarz i krytyk literacki.
• Leon Trotski (21 listopada) – rosyjski rewolucjonista i teoretyk polityczny (zmarł w 1940 r., ale w 1975 poświęcono mu ważną rocznicę upamiętniającą).

Dziedzictwo i pamięć

Rok 1975 pozostaje punktem odniesienia w wielu dyscyplinach – od geopolityki po kulturę popularną. Jego wpływ jest nadal odczuwalny w analizach dotyczących kryzysów energetycznych, współpracy międzynarodowej w kosmosie oraz rozwoju nowoczesnych mediów i rozrywki.

Więcej informacji o poszczególnych latach można znaleźć w artykułach 1974 i 1976.