Android
Android – otwartoźródłowy system operacyjny oparty na jądrze Linux, przeznaczony głównie dla urządzeń mobilnych, takich jak smartfony, tablety, a także dla telewizorów, samochodów i urządzeń noszonych (Wear OS). Projekt został zapoczątkowany przez firmę Android Inc. i przejęty przez Google w 2005 roku. Od 2008 roku Android stał się najpopularniejszym systemem operacyjnym dla telefonów komórkowych na świecie.
Historia
Android został założony w 2003 roku przez Andy'ego Rubina, Richarda Parkera, Nicka Sears'a i Chrisa White'a. Ich celem było stworzenie platformy umożliwiającej rozwój aplikacji mobilnych niezależnie od producenta sprzętu. W 2005 roku Google przejęło Android Inc. i rozpoczęło intensywny rozwój systemu.
Pierwsza publiczna wersja, o kodowej nazwie Cupcake (Android 1.5), została udostępniona w 2009 roku. Od tego momentu każda kolejna wersja była oznaczana nazwą słodkiego wypieku w kolejności alfabetycznej, począwszy od Donut (Android 1.6) po Q (Android 10) oraz R (Android 11) i kolejne wersje numerowane.
Architektura
- Jądro – modyfikowane jądro Linux dostosowane do wymagań mobilnych, obsługujące zarządzanie energią, pamięcią i bezpieczeństwo.
- Warstwa biblioteczna – zestaw bibliotek natywnych (np. Bionic – implementacja libc) oraz interfejsów graficznych (OpenGL ES, Vulkan).
- Środowisko uruchomieniowe – początkowo Dalvik (wirtualna maszyna oparta na rejestrach), od Android 5.0 zastąpione przez ART (Android Runtime).
- Framework aplikacji – warstwa API udostępniająca programistom klasy Java/Kotlin do budowy aplikacji.
- Warstwa aplikacji – zestaw aplikacji systemowych (np. Telefon, Kontakty, Wiadomości) oraz możliwość instalacji aplikacji spoza oficjalnego sklepu.
Wersje i ich nazwy kodowe
| Wersja | Kodowa nazwa | Rok wydania |
|---|---|---|
| 1.5 | Cupcake | 2009 |
| 1.6 | Donut | 2009 |
| 2.0‑2.1 | Eclair | 2009 |
| 2.2 | Froyo | 2010 |
| 2.3‑2.3.7 | Gingerbread | 2010 |
| 3.0‑3.2 | Honeycomb | 2011 |
| 4.0‑4.0.4 | Ice Cream Sandwich | 2011 |
| 4.1‑4.3.1 | Jelly Bean | 2012 |
| 4.4‑4.4.4 | KitKat | 2013 |
| 5.0‑5.1.1 | Lollipop | 2014 |
| 6.0‑6.0.1 | Marshmallow | 2015 |
| 7.0‑7.1.2 | Nougat | 2016 |
| 8.0‑8.1 | Oreo | 2017 |
| 9 | Pie | 2018 |
| 10 | – | 2019 |
| 11 | – | 2020 |
| 12 | – | 2021 |
| 13 | – | 2022 |
Rozpowszechnienie
Według danych z StatCounter, w 2023 roku Android był używany w ponad 71 % wszystkich smartfonów na świecie, przewyższając w ten sposób iOS. System jest dostępny na szerokiej gamie urządzeń, od budżetowych telefonów po flagowe modele marek Samsung, Xiaomi, OnePlus oraz wielu innych.
Ekosystem aplikacji
Podstawowym kanałem dystrybucji aplikacji jest Google Play. W sklepie znajduje się ponad 3 miliony aplikacji, obejmujących gry, narzędzia produktywności, aplikacje społecznościowe i wiele innych. Alternatywne sklepy (np. Amazon Appstore, F‑Droid) umożliwiają instalację aplikacji spoza oficjalnego repozytorium, szczególnie w wersjach systemu bez usług Google (AOSP).
Bezpieczeństwo i aktualizacje
Android wykorzystuje mechanizmy takie jak SELinux w trybie wymuszonym, szyfrowanie dysku, a od Android 6.0 wprowadza runtime permissions, które wymagają zgody użytkownika na dostęp do wrażliwych zasobów. Aktualizacje zabezpieczeń są wydawane co miesiąc, jednak ich dystrybucja jest zależna od producentów sprzętu i operatorów komórkowych, co bywa krytykowane za opóźnienia.
Krytyka i wyzwania
- Fragmentacja – duża liczba różnych wersji i nakładek producentów utrudnia testowanie aplikacji i zapewnienie wsparcia.
- Zależność od usług Google – w niektórych regionach (np. Chiny) Android bez usług Google jest koniecznością, co wymusza rozwój alternatywnych ekosystemów.
- Prywatność – gromadzenie danych przez Google budzi obawy wśród użytkowników i regulatorów.