Gerlach
Gerlach – niemieckie nazwisko oraz nazwa miejscowości, pochodzące od starogermańskiego imienia Gerhard (złożonego z elementów ger „dziewica, róg” oraz hard „mocny, odważny”). W języku polskim przyjęto formę Gerlach zarówno jako nazwisko, jak i nazwę geograficzną.
Etymologia
Imię Gerhard było popularne wśród plemion germańskich w średniowieczu. Z czasem przekształciło się w formy przyrodne, z których wywodzi się współczesne nazwisko Gerlach. Znaczenie elementu ger jest przedmiotem dyskusji – niektórzy językoznawcy łączą go z gēr („dziedzina”), inni z ger („róg”). Element hard jest jednoznacznie rozumiany jako „silny, odważny”.
Znaczenie jako nazwisko
W Polsce i w Niemczech nazwisko Gerlach występuje od średniowiecza. W czasach nowożytnych nosiło je wiele znanych osób, w tym:
- Hans Gerlach (1907–1991) – niemiecki socjalista i dyplomata, działacz w Niemczech po II wojnie światowej.
- Kurt Gerlach (1927–2002) – polski konstruktor rakietowy pochodzenia niemieckiego, pracował przy Programie kosmicznym Polski.
- Maria Gerlach (ur. 1975 roku) – polska poetka, laureatka Nagrody Stypendium za wkład w literaturę współczesną.
- Gerlach (muzyk) – pseudonim artystyczny polskiego producenta muzycznego, współtwórcy zespołu Kult.
Geografia
Nazwa Gerlach nosi także miejscowość położona w Nadrii Północnej-Westfalii, w powiecie Görlitz (Niemcy). Wieś istnieje od średniowiecza i odznacza się charakterystyczną architekturą drewnianą, typową dla regionu
Historia miejscowości
Pierwsze wzmianki o Gerlach pochodzą z dokumentu z 1245 roku, w którym wymieniono ją jako „Gerlachdorf”. W późniejszych wiekach miejscowość doświadczała licznych zmian granic, będąc częścią Śląska, Prus i później Zachodnich Niemiec. Po II wojnie światowej w 1945 roku Gerlach została przyłączona do tzw. strefy południowej, a część jej ludności przeprowadziła się do Polski.
Inne zastosowania
W terminologii technicznej określenie gerlach pojawia się w nazwie projektu Gerlach, dotyczącego opracowywania nowoczesnych materiałów hartowanych w przemyśle lotniczym. Projekt, rozpoczęty w 2010 roku, ma na celu zwiększenie wytrzymałości komponentów używanych w samolotach Boeing 787 oraz Airbus A350.
Patronimy i instytucje
W Polsce istnieje fundacja Fundacja Gerlacha, założona w 2005 roku w Krakowie. Jej celem jest wspieranie młodych talentów artystycznych oraz prowadzenie badań nad historią nazwisk germańskich w Europie Środkowo-Wschodniej.