Hiszpania

Hiszpania (Espanja) – państwo położone w południowo-zachodniej Europie, zajmujące prawie całą powierzchnię Półwyspu Iberyjskiego. Graniczy z Francją, Andorą, Gruzją (przez góry Pireneje) oraz z Marokiem (przez cieśninę Gibraltarską). Oficjalnym językiem jest hiszpański, a walutą – euro.

Geografia

Hiszpania ma powierzchnię 505 990 km², co czyni ją czwartym co do wielkości krajem Unii Europejskiej. Najwyższym szczytem jest Pico del Teide (3 718 m n.p.m.) położony na wyspie Teneryfa. Do morza otaczają go Morze Śródziemne (wschód) i Ocean Atlantycki (zachód). Najważniejsze rzeki to Ebro, Tag i Guadiana.

Historia

Historia Hiszpanii sięga prehistorii, lecz najważniejsze wydarzenia zaczęły się w czasach starożytnych, gdy Półwysep Iberyjski zamieszkiwały ludy Celtowie i Iberowie. W 218 p.n.e. stał się częścią imperium rzymskiego, które pozostawiło trwały wpływ na kulturę i język.

Po upadku Rzymu, tereny Hiszpanii zostały podbite przez Arabów w 711 roku, tworząc kalifat Kordoby. Chrześcijańskie królestwa, takie jak Kastylia i Aragonia, stopniowo odzyskiwały ziemie w procesie zwanym Reconquista, który zakończył się zdobyciem Grenady w 1492 roku. W tym samym roku, Królowie Katoliccy, Izabela I i Ferdynand II, rozpoczęli erę wielkich odkryć, sponsorując wyprawę Krzysztofa Kolumba.

W XIX wieku Hiszpania straciła większość swoich kolonii w Ameryce Łacińskiej po serii wojen niepodległościowych (wojny o niepodległość). Okres wczesnego XX-wiecznego kryzysu gospodarczo-politycznego doprowadził do wojny domowej w latach 1936–1939, po której władzę objął reżim dyktatorski generała Francisco Franco. Po jego śmierci w 1975 roku Hiszpania przeszła na system demokratyczny, przyjmując nową konstytucję w 1978 roku.

Polityka

Hiszpania jest państwem demokratycznym o systemie monarchii konstytucyjnej. Od 1975 roku monarchą jest król Felipe VI. Władza ustawodawcza należy do dwuizbowego parlamentu: Kongresu Deputowanych i Senatu. Rządu przewodzi Premier, aktualnie Pedro Sánchez (od 2018). Hiszpania jest członkiem Unii Europejskiej, ONZ, NATO oraz G20.

Gospodarka

Hiszpania posiada jedną z największych gospodarek w Europie, opartą na usługach (zwłaszcza turystyce), przemyśle (motoryzacyjnym, lotniczym, tekstylnym) oraz rolnictwie (oliwa z oliwek, wino). PKB wynosi około 1,4 bln USD (2023). Bezrobocie utrzymuje się na poziomie około 13 %, choć w ostatnich latach obserwuje się spadek.

• Główne eksporterzy: samochody (Seat, Jaguar Land Rover), samoloty (Airbus), produkty rolnicze (oliwa, wino).
• Wiodące miasta gospodarcze: Madryt, Barcelona, Walencja.
• Waluta: euro (od 2002 roku).

Kultura

Kultura hiszpańska jest niezwykle zróżnicowana i wpływowa na świecie. Znana jest z literatury (Miguela de Cervantesa, autor Don Kichota), sztuki (Pabla Picassa, Salvadora Dalí), oraz muzyki i tańca – szczególnie flamenco. Hiszpania jest także ojczyzną wielu festiwali, w tym słynnego San Fermín i La Tomatina.

W architekturze dominuje styl mudéjar, gotyk, renesans, barok i nowoczesne projekty (np. Muzeum Guggenheima w Bilbao). Język hiszpański jest drugim najczęściej używanym językiem w świecie po chińskim.

Turystyka

Hiszpania jest jednym z najpopularniejszych kierunków turystycznych na świecie. W 2023 roku odwiedziło ją ponad 85 milionów turystów. Najważniejsze atrakcje:

• Stolica – Madryt, ze słynnym Muzeum Prado i Pałacem Królewskim.
• Barcelona – architektura Antoniego Gaudíego, Sagrada Família, Park Güell.
• Wyspy – Majorka, Ibiza, Teneryfa (Park Narodowy Teide).
• Historyczne miasta – Sewilla, Granada (Alhambra), Kordoba (Mezquita).

Podstawowe informacje

Stolica	Madryt
Język urzędowy	hiszpański
Ludność	ok. 47,4 mln (2023)
Powierzchnia	505 990 km²
Ustrój polityczny	Monarchia konstytucyjna
Waluta	euro (EUR)
Prezydent/król	Królowie Felipe VI (od 2014)
Prezes rządu	Pedro Sánchez

Odnośniki

Więcej informacji można znaleźć w artykułach: Europa, Historia Hiszpanii, Kuchnia hiszpańska, San Fermín, Flamenco.