encyklopedia.run.place

Illinois (stan)

Illinois – jeden z pięćdziesięciu stanów Stanów Zjednoczonych, położony w ich środkowo‑zachodniej części, nad rzeką Mississippi. Stolicą jest Springfield, a największym miastem Chicago. Stan leży w regionie Środkowy Zachód i graniczy z Wisconsin, Michigan, Indiana oraz Iowa.

Etymologia

Nazwa „Illinois” pochodzi od plemienia Indian Illinois, które zamieszkiwało tereny dzisiejszego stanu. Słowo to wywodzi się od francuskiego Illinois, oznaczającego „ludzie” lub „mężowie”.

Geografia

Illinois zajmuje powierzchnię ok. 149 997 km², co czyni go 25‑tym pod względem wielkości stanem w USA. Krajobraz przeważnie tworzą równiny i niziny, z niewielkimi wzniesieniami w północno‑zachodniej części (tzw. Wyżyna Illinois). Najważniejsze rzeki to:

  • Mississippi – granica zachodnia;
  • Missouri – północno‑zachodnia granica;
  • Illinois – przepływa przez centralną część stanu.

Na południu leży rozległy obszar bagienny zwany Czarnym Parciple, zdradzający bogactwo wód podziemnych i zasobów torfowych.

Historia

Obszar dzisiejszego Illinois był zamieszkiwany przez liczne plemiona indiańskie, m.in. Illinois i Miami. W 1673 roku francuski odkrywca Jules Ducourneau założył pierwszą stałą osadę handlową – Kaskada. Po wojnach francusko‑brytyjskich terytorium przeszło pod kontrolę Wielkiej Brytanii, a po wojnie o niepodległość USA – pod jurysdykcję nowego państwa.

Illinois uzyskał status stanu 3 grudnia 1818 roku, jako 21‑szy ze stanów Unii. W XIX wieku przyczynił się do rozwoju rozbudowy kolei transkontynentalnych, a w latach 1840–1860 stał się jednym z głównych ośrodków rolniczych, zwłaszcza produkcji kukurydzy i soi.

W czasie Wojny Secesyjnej Illinois działał po stronie Unii; wielu jego mieszkańców służyło w armii, a znany generał Ulysses S. Grant pochodził właśnie z tego stanu.

Podział administracyjny

Illinois podzielony jest na 102 powiaty (counties). Najważniejsze z nich to:

  • Cook County – obejmuje Chicago i jest najludniejszym powiatem w stanie;
  • DuPage County – centrum przedmiejskie Chicago;
  • Lake County – graniczy z Wisconsin;
  • Madison County – obejmuje stolicę, Springfield.

Demografia

Według spisu ludności z 2020 roku Illinois zamieszkuje ok. 12,6 miliona osób, co czyni go 6‑tym pod względem liczby mieszkańców stanem USA. Skład etniczny:

  • Biali – 61 %;
  • Afrykańczycy – 14 %;
  • Latynosi – 17 %;
  • Azjaci – 5 %;
  • Inne – 3 %.

Największe skupiska ludności znajdują się w rejonie Chicago (tzw. Chicago Metropolitan Area), a w kolejnych miejscowościach: Aurora, Naperville, Rockford i Springfield.

Gospodarka

Illinois jest jednym z najważniejszych gospodarczych centrów USA. Główne sektory:

  • Rolnictwo – produkcja kukurydzy, soi, trzcin cukrowych i mięsa;
  • Przemysł – produkcja maszyn, sprzętu transportowego, chemikaliów i żywności;
  • Usługi finansowe – Chicago jest światowym centrum giełdowym (NYSE, CME);
  • Technologie – rozwój firm z branży IT, biotechnologii i medycyny.

Port w Chicago oraz przystanie na rzece Mississippi zapewniają dostęp do międzynarodowego handlu.

Edukacja i nauka

Illinois szczyci się licznymi uczelniami wyższymi: University of Illinois at Urbana‑Champaign, Northwestern University w Evanston, University of Chicago oraz Illinois State University. Wśród wybitnych naukowców pochodzących z Illinois wymienić można m.in. John Baird – laureata Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki.

Kultura

Kultura Illinois to mieszanka wpływów amerykańskich, afrykańskich i latynoskich. Najważniejsze wydarzenia i instytucje:

Turystyka

Do najpopularniejszych atrakcji turystycznych należą:

Transport

Illinois posiada rozbudowaną sieć transportową:

  • Lotnisko O'Hare International Airport – jeden z najruchliwszych portów lotniczych świata;
  • Autostrady międzystanowe: I‑90, I‑55, I‑57, I‑94;
  • Sieć kolejowa Amtrak oraz intensywny transport kolejowy towarowy;
  • Porty rzeczne w Chicago i Cairo (przystań na Missisipi).

Polityka

Stan posiada dwóchkomorowy parlament – Senat i Izbę Reprezentantów. Obecnie (2024) gubernatorem jest J. B. Pritzker. Illinois jest uważany za stan o lewicowo‑centrycznej orientacji politycznej, odgrywający istotną rolę w wyborach prezydenckich USA.

Znane postacie

Do najbardziej rozpoznawalnych osób pochodzących z Illinois należą:

Wyróżnienia

Illinois jest wielokrotnie wymieniany w rankingach jako:

  • najlepszy stan pod względem jakości edukacji wyższej;
  • jedno z najlepszych miejsc do życia ze względu na dostęp do usług zdrowotnych;
  • ważny ośrodek innowacji technologicznych.

Źródła i dalsza lektura

Więcej informacji można znaleźć w następujących encyklopedycznych hasłach: