Instytut Translacyjnej Naukowej i Medycyny

Instytut Translacyjnej Naukowej i Medycyny (ang. Institute for Translational Science and Medicine, w skrócie ITSM) jest interdyscyplinarną jednostką badawczą założoną w 2005 roku przy Uniwersytecie Warszawskim. Instytut koncentruje się na łączeniu wyników biologii, chemii i informatyki z praktyką kliniczną, przyspieszając translację odkryć laboratoryjnych na tereny medycyny i opieki nad pacjentem.

Historia

Pomysł powstania ITSM zrodził się w wyniku rosnącej potrzeby integracji badań podstawowych z aplikacjami klinicznymi w Polsce. Inicjatywa została podjęta przez grupę wybitnych naukowców z Katedry Biologii Molekularnej oraz Katedry Medycyny Internistycznej. W 2005 roku Rada Naukowa Uniwersytetu upoważniła powstanie wydzielonej jednostki, a w 2007 otwarto pierwsze laboratoria w budynku Campus przy Warszawie.

Od momentu powstania Instytut przeszedł trzy główne fazy rozwoju:

• 2005‑2012 – budowa infrastruktury i pierwsze projekty badawcze, m.in. studia nad biomarkerami nowotworów.
• 2013‑2018 – rozszerzenie współpracy z szpitalami akademickimi oraz wprowadzenie programów clinical trial pierwszej generacji.
• od 2019 – cyfryzacja badań, rozwój platformy big data i sztucznej inteligencji w diagnostyce.

Misja i cele

Główną misją ITSM jest przyspieszenie procesu przekształcania wyników badań podstawowych (nauk ścisłych) w skuteczne interwencje kliniczne, które:

1. zwiększają skuteczność terapii chorób cywilizacyjnych,
2. redukują koszty opieki zdrowotnej,
3. poprawiają jakość życia pacjentów.

Struktura organizacyjna

Instytut podzielony jest na pięć głównych ośrodków badawczych:

• Ośrodek Biologii Komórkowej – badania nad mechanizmami komórkowymi i sygnalizacją.
• Ośrodek Koncepcji Farmakologicznych – projektowanie i testowanie nowych leków.
• Ośrodek Obrazowania Medycznego – rozwój technik diagnostycznych (MRI, PET, CT).
• Ośrodek Badania Klinicznego – koordynacja prób klinicznych i współpraca z ośrodkami szpitalnymi.
• Ośrodek Informatyki Medycznej – analiza danych, bioinformatyka i sztuczna inteligencja.

Obszary badawcze

Instytut prowadzi projekty w następujących dziedzinach:

Onkologia translacyjna

Opracowywanie spersonalizowanych terapii przeciwnowotworowych, badania nad immunoterapią i biomarkerami.

Choroby neurodegeneracyjne

Modelowanie choroby Alzheimera i Parkinsona, poszukiwanie leków modyfikujących postęp choroby.

Metabolizm i choroby metaboliczne

Badania nad cukrzycą typu 2, otyłością i nowoczesnymi lekami przeciwko insulinooporności.

Regeneracja tkanek

Stosowanie komórek macierzystych, inżynieria tkankowa i biomateriały w naprawie narządów.

Sztuczna inteligencja w diagnostyce

Użycie uczenia maszynowego do analizowania obrazów medycznych i danych genomowych.

Współpraca i partnerzy

ITSM współpracuje zarówno z krajowymi, jak i międzynarodowymi ośrodkami:

• Instytut Kardiologii – wspólne projekty nad biomarkerami sercowo-naczyniowymi.
• Polski Instytut Ekologii – badania nad wpływem czynników środowiskowych na choroby przewlekłe.
• Narodowe Centrum Badań nad Nowotworami – sieć klinicznych prób terapeutycznych.
• Europejskie konsorcjum Horizon Europe – projekty finansowane ze środków UE.

Najważniejsze osiągnięcia

1. W 2015 roku opracowano pierwszy w Polsce biomarker prognostyczny dla raka trzustki, zatwierdzony przez Polski Urząd ds. Leki.
2. W 2019 roku zespół z Ośrodka Informatyki Medycznej stworzył algorytm wykrywający wczesne zmiany w obrazie mózgu, co przyczyniło się do wcześniejszej diagnostyki choroby Alzheimera.
3. W 2021 roku Instytut uzyskał certyfikat GMP dla swojej platformy produkcji kwasu nikotynowego, umożliwiając produkcję leków klinicznych w warunkach zgodnych z międzynarodowymi standardami.
4. W 2023 roku zainicjowano pierwszą w Polsce próbę kliniczną opartą na terapii genowej w leczeniu rdzeniowo-mięśniowej dystrofii.

Publikacje i zasoby edukacyjne

Instytut corocznie publikuje wyniki badań w renomowanych czasopismach, takich jak Nature Medicine, Lancet Oncology oraz polskim Acta Medica Poloniae. Ponadto prowadzone są:

• kursy podyplomowe z nauk translacyjnych,
• seminaria otwarte dla środowiska akademickiego i klinicznego,
• platforma Open Access udostępniająca zbiorcze dane z badań klinicznych.

Patrimonialny i przyszłe kierunki

W nadchodzących latach ITSM planuje rozszerzyć działalność o:

• budowę centrum badawczego skoncentrowanego na medycynie spersonalizowanej,
• integrację technologii CRISPR/Cas9 w badaniach nad terapią genową,
• rozwój programów inkubacji medycznych startupów wspierających transfer technologii.

Referencje

1. Nowak, J.; Kowalska, A. „Historia i rozwój Instytutu Translacyjnej Naukowej i Medycyny”. Polskie Dzienniki Naukowe, 2022.
2. Rogowski, P. „Translacja w praktyce – od laboratorium do łóżka szpitalnego”. Medycyna Praktyczna, 2020.
3. Instytut Translacyjnej Naukowej i Medycyny, Roczniki ITSM, 2015‑2024.