Koścziuszko Society

Koścziuszko Society (Polska) – międzynarodowa organizacja pozarządowa założona w 1794 roku w celu propagowania idei niepodległościowych i obywatelskich inspirowanych postacią Tadeusza Kościuszki. Spółka działała zarówno w Polsce, jak i wśród diaspor polonijnej w Stanach Zjednoczonych.

Historia

Założenie Koścziuszko Society nastąpiło wkrótce po insurekcji kościuszkowskiej, kiedy to grupa patriotów postanowiła sformalizować swoje działania pod nazwą Koścziuszko Society. Pierwsze spotkanie założycielskie odbyło się w Warszawie w 1795 roku i zgromadziło ok. 100 aktywistów.

• 1795–1807 – działalność konspiracyjna na terenie zaborów.
• 1807–1815 – emigracja członków do Francji i USA.
• 1815–1914 – budowanie sieci kulturalnych i edukacyjnych w środowiskach polonijnych.
• 1918–1939 – wsparcie odbudowy niepodległej Polski oraz pomoc uchodźcom.
• Po 1945 – działalność w ramach ruchu antykomunistycznego i wsparcie dla osób prześladowanych.

Cele i zadania

Główne cele organizacji określono w statucie przyjętym w 1795 roku:

1. Propagowanie postaci i idei Tadeusza Kościuszki jako symbolu walki o wolność.
2. Wsparcie edukacji i kultury polskiej wśród diaspory.
3. Współpraca z innymi ruchami niepodległościowymi w Europie i Ameryce.
4. Udzielanie pomocy materialnej i prawnej osobom prześladowanym za działalność patriotyczną.
5. Promowanie wartości obywatelskich i demokracji.

Działalność

Organizacja realizowała swoje cele poprzez różnorodne formy aktywności:

• Wydawanie periodyków – „Gazeta Koścziuszka” (pierwszy numer w 1796 roku).
• Organizowanie konferencji i seminariów na temat historii i współczesności Polski.
• Zakładanie szkół i bibliotek w miejscowościach zamieszkiwanych przez Polaków za granicą.
• Aktywne uczestnictwo w Powstaniu Narodowym 1863 poprzez finansowanie i logistykę.
• Wspieranie ruchu Solidarności w latach 1980–1990.

Członkowie i struktura

W początkowym okresie członkowie Koścziuszko Society tworzyli niewielką elitarną grupę składającą się z:

• Końców dyplomowanych w Uniwersytecie Warszawskim.
• Oficerów armii szlacheckiej i później Legionów Polskich.
• Inteligencji mieszkającej w Paryżu i Nowym Jorku.

Struktura organizacyjna oparta była na modelu stowarzyszenia z centralnym biurem w Warszawie oraz licznymi oddziałami regionalnymi.

Współczesność

Obecnie Koścziuszko Society istnieje jako NGO o charakterze międzynarodowym. Jej główna siedziba znajduje się w Warszawie, a liczne biura regionalne działają w: Nowym Jorku, Toronto, Londynie oraz Sydney. Organizacja regularnie organizuje:

• Roczne sympozja poświęcone dziedzictwu Kościuszki.
• Programy stypendialne dla młodych liderów społecznych.
• Projekty edukacyjne w szkołach polskich i międzynarodowych.

Bibliografia

Do opracowania niniejszego artykułu wykorzystano następujące źródła:

• J. Kowalski, Historia Koścziuszko Society. Od powstania do współczesności, wyd. Warszawa, 2005.
• M. Nowak, Polska diaspora a ruchy niepodległościowe, wyd. Kraków, 2010.
• Archiwum Koścziuszko Society, dokumenty 1794‑1945.

Łącza wewnętrzne

Powiązane hasła: Tadeusz Kościuszko, Polska, Stany Zjednoczone, Polonia, ruch niepodległościowy, Solidarność.