Majapahit

Majapahit – wielkie królestwo indonezyjskie istniejące w latach 1293–1500, uznawane za jeden z najważniejszych etapów w historii Azji Południowo‑Wschodniej. Jego stolicą była Trowulan w zachodniej części wyspy Jawa. Imperium Majapahit objęło w szczytowym okresie prawie cały obszar współczesnej Indonezji oraz części sąsiednich wysp i wybrzeży Malajów.

Etymologia i symbole

Nazwa „Majapahit” pochodzi od słowa jahi oznaczającego „kilka”, maja – „wielki”. Symbolem państwa był słynny Garuda, mityczny ptak będący jednocześnie emblemą hinduizmu.

Powstanie i wczesna historia

Podstawą powstania państwa była dynastia Singhasari. Po śmierci króla Raden Wijaya w 1293 roku został on ustanowiony pierwszym władcą Majapahitu. Raden Wijaya, korzystając z poparcia Gajah Mady, zrzekł się roszczeń władzy wobec rodu Sriwijaya i przyjął tytuł «Sang Harsa».

Rozwój terytorialny

Największy rozkwit osiągnięto pod panowaniem Gajah Mady (1340–1380). Jego słynna wyprawa „Sumpah Palapa” doprowadziła do podporządkowania sobie licznych państw i miast, w tym:

• Sumatra (m.in. Palembang)
• Kalimantan (Borneo)
• Sulawesi
• Papua
• Wyspy Malajskie – Malakka i Singapur

W dokumentach, zwłaszcza w Negarakertagama (1305), opisano tzw. „Wielki Okrąg” obejmujący ponad 80 państw.

Struktura administracyjna

Państwo podzielono na kilka poziomów:

1. Król (Raja) – jedyny suweren, trzymający władzę religijną i wojskową.
2. Wysokich urzędników (Patih, Suta) – m.in. Gajah Mada pełnił funkcję Patih Amoghapasa.
3. Provincje (Bhumi) – zarządzane przez lokalnych wodzów (Dukes, Rajas).
4. Miasta i wioski – samorządne, z własnymi radami (Balai).

Kultura i religia

Majapahit był centrum kultury jawańskiej. W sztuce dominowały wpływy hinduizmu i buddyzmu. Najważniejsze zabytki to świątynie candi, m.in. Candi Trowulan i Candi Sukuh. Literatura kwitła – powstały m.in. Panji, Sekar oraz wspomniany Negarakertagama.

Gospodarka i handel

Imperium kontrolowało rozległe szlaki morskie wzdłuż Morza Południowochińskiego i Malakka. Główne towary handlowe:

• Przyprawy – cynamon, goździki, pieprz czarny.
• Skóry, bursztyn i drewno tekowe.
• Produkty rolnicze – ryż, kauczuk.

Porty takie jak Banten i Surabaya były kluczowymi hubami wymiany z Chinami, Indiami i państwami arabskimi.

Upadek

Po śmierci Gajah Mady w 1380 roku państwo stopniowo traciło kontrolę nad odległymi prowincjami. Najważniejsze przyczyny upadku:

• Wewnętrzne rozbicia i walki dynastyczne.
• Najazdy ze strony sułtanatu Malakki oraz Portugalczyków w pierwszej połowie XV w.
• Osłabienie handlu spowodowane zmianą szlaków morskich.

Ostatecznie ostatni król – Brawijaya V – zniknął z historii w 1500 roku, a terytoria Majapahitu przeszły pod panowanie nowo powstałych królestw, zwłaszcza sultanatów na Jawie.

Dziedzictwo

Choć państwo nie przetrwało, jego dziedzictwo pozostaje silne w współczesnej Indonezji. Popularyzowane w okresie Nowej Polityki pod rządami prezydenta Suharto, pojęcie „Wielkiego Majapahitu” jest wykorzystywane jako symbol jedności i potęgi narodowej.

Patrzymy w przyszłość

Współczesne projekty archeologiczne w Trowulan oraz w innych miejscach dawnego imperium przyczyniają się do lepszego zrozumienia jego struktury politycznej i kulturowej. Majapahit pozostaje więc ważnym przedmiotem badań historycznych i inspiracją dla współczesnej tożsamości narodowej.