nox
nox (wym. /nɔks/) – termin o kilku znaczeniach, używany w różnych dziedzinach: w mitologii rzymskiej jako imię bogini nocy, w chemii jako skrót NOx oznaczający tlenki azotu, a także w kulturze popularnej jako nazwa gry komputerowej, zespołu muzycznego i innych zjawisk.
1. Mitologia rzymska
W mitologii rzymskiej Nox (łac. Nox) była personifikacją nocy, siostrą Erebosa i matką Hypnosa oraz Morpheusza. Często utożsamiana była z grecką boginią Nyx. Nox nie posiadała rozbudowanego kultu, jednak pojawia się w licznych źródłach literackich, m.in. w dziełach Wergiliusza i Owidiusza.
2. Chemia – tlenki azotu (NOx)
W chemii skrót NOx odnosi się do mieszaniny tlenków azotu, przede wszystkim NO (tlenek azotu) i NO2 (dwutlenek azotu). Tlenki te powstają głównie w procesach spalania w silnikach spalinowych, elektrowniach i przemysłowych reaktorach. NOx odgrywają kluczową rolę w powstawaniu smogu, kwaśnych deszczy oraz przyczyniają się do efektu cieplarnianego.
2.1. Wpływ na środowisko
W wyniku reakcji z parą wodną NOx może przekształcać się w kwas azotowy, co prowadzi do zakwaszenia gleby i wód powierzchniowych. Zmiany w koncentracji NOx obserwuje się w raportach dotyczących zanieczyszczeń powietrza od 1990 roku w wielu miastach Europy.
3. Kultura popularna
3.1. Gra komputerowa „Nox”
„Nox” – gra akcji RPG stworzona przez Microsoft i wydana w 2000 roku. Gracze wcielają się w postać młodego czarodzieja, który musi pokonać siły ciemności w fantastycznym świecie. Gra zyskała uznanie krytyków za innowacyjne podejście do systemu walki i rozbudowaną fabułę.
3.2. Zespół muzyczny Nox
Polski zespół Nox działający w latach 2000–2015. Grupa łączyła elementy rocka i elektroniki, znana jest z utworów takich jak „Cienie nocy” i „Świt”. Wokalistą był Jan Kowalski.
3.3. Inne wystąpienia
- Postać Nox w grze StarCraft – jednostka botów rozpoznawczych.
- Marka zegarków Nox, popularna wśród entuzjastów sportu i wspinaczki.
4. Etymologia
Słowo nox pochodzi z języka łacińskiego, gdzie oznacza „noc”. Jego pochodzenie jest spokrewnione z greckim nyx, a dalsze korzenie sięgają praindoeuropejskiego *nekʷ- („ciemny, mroczny”).