Nike, Inc.
Nike (wymawiane nai‑k) jest amerykańską, globalną firmą odzieżowo‑obuwiową, specjalizującą się w projektowaniu, produkcji i sprzedaży obuwia sportowego, odzieży, sprzętu oraz akcesoriów. Firma jest jedną z największych i najbardziej rozpoznawalnych marek sportowych na świecie.
Historia
Firma powstała w 1964 roku pod nazwą Blue Ribbon Sports jako dystrybutor produktów japońskiej marki Onitsuka Tiger. Jej założycielami byli Bill Bowerman i Phil Knight. W 1971 roku firma przyjęła obecną nazwę Nike, odwołując się do greckiej bogini zwycięstwa – Nike.
W 1972 roku zaprojektowano charakterystyczne logo „Swoosh”, które stało się jednym z najbardziej rozpoznawalnych znaków towarowych na świecie. Pierwsze buty z tym logo, model Cortez, zostały wprowadzone na rynek w tym samym roku.
Kluczowe daty
- 1971 – zmiana nazwy z Blue Ribbon Sports na Nike, wprowadzenie logo „Swoosh”.
- 1984 – premiera linii butów Air Jordan we współpracy z koszykarzem Michael Jordanem.
- 1996 – wprowadzenie technologii Nike Air w butach Air Max.
- 2003 – przejęcie marki Converse.
- 2015 – wprowadzenie platformy cyfrowej Nike+ i aplikacji Nike Run Club.
Produkty
Oferta Nike obejmuje:
- Obuwie sportowe – m.in. Air Max, Cortez, Flyknit, Zoom.
- Odzież – koszulki, dresy, kurtki, akcesoria sportowe.
- Sprzęt sportowy – piłki, ochraniacze, rękawice, torby.
- Technologie – Nike Air, Flywire, Dri‑FIT, React.
Marketing i sponsoring
Nike jest pionierem w dziedzinie marketingu sportowego. Firma wspiera zarówno indywidualnych sportowców, jak i zespoły oraz wielkie wydarzenia sportowe.
Do najważniejszych partnerstw należą:
- Michael Jordan – linia Air Jordan (od 1984 r.).
- LeBron James – seria LeBron.
- Reprezentacje narodowe: USA, Brazylia (piłka nożna), Japonia (lekkoatletyka).
- Kluby piłkarskie: Manchester United, FC Barcelona (do 2022 r.).
- Wydarzenia: Igrzyska Olimpijskie, Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej.
Kontrowersje i krytyka
Firma nie jest wolna od krytyki. Najważniejsze kwestie to:
- Warunki pracy w fabrykach zewnętrznych – demonstracje w 2001 i 2011 r. dotyczące niskich płac i niebezpiecznych warunków.
- Wykorzystywanie zwierzęcych materiałów – w 2020 r. Nike ogłosiło przejście na materiały pochodzenia roślinnego w niektórych liniach.
- Ads i kampanie reklamowe – krytyka za uprzedmiotowienie kobiet (np. kampania Dream Crazier).
Spółka i finanse
Nike, Inc. ma siedzibę w Portland, w stanie Oregon, USA. Firma jest notowana na giełdzie NYSE pod symbolem NKE. W 2023 roku przychody wyniosły ponad 46 mld USD, a zatrudnionych było ponad 78 000 pracowników na całym świecie.
Wpływ kulturowy
Nike stało się nie tylko marką sportową, ale i elementem popkultury. Projekty współpracy z projektantami (np. Virgil Abloh w kolekcji Off‑White), artystami i markami (np. Supreme) przyczyniły się do rozwoju tak zwanego streetwear. Ikoniczny slogan „Just Do It” (wprowadzony w 1988 r.) jest uznawany za jedną z najbardziej skutecznych kampanii reklamowych w historii.