Otto von Bismarck

Otto Eduard Leopold von Bismarck (ur. 1815 w Schönhausenie na Ziemiach Pruskich, zm. 1898 w Berlinie) – niemiecki polityk, dyplomata i premier Niemiec, uznawany za twórcę nowoczesnego państwa narodowego pod nazwą Cesarstwo Niemieckie.

Wczesne lata

Otto von Bismarck urodził się w arystokratycznej rodzinie. Po ukończeniu studiów prawniczych w Uniwersytecie Humboldta w Berlinie wstąpił do służby dworskiej w Księstwie Pruskim. W 1832 roku został członkiem Królewskiej Rady, a w 1847 objął stanowisko dyplomaty w Rosji.

Kariera polityczna

W 1862 Bismarck został mianowany Kanclerzem Prus przez króla Wilhelm I. Jego polityka, określana później jako Realpolitik, opierała się na pragmatycznym wykorzystaniu wojny i dyplomacji w celu wzmocnienia Prus i zjednoczenia państw niemieckich.

Wojny w latach 1864–1871

• Wojna duńsko-pruska (1864) – po zwycięstwie Prusy przejęły kontrolę nad Szlezwiką i Holsztynią.
• Wojna austro-pruska (1866) – doprowadziła do rozwiązania Związku Niemieckiego i utworzenia Związku Północnego pod przewodnictwem Prus.
• Wojna francusko-pruska (1870–1871) – zakończyła się klęską Francji i proklamacją Kaiser Wilhelma I jako cesarza nowego Cesarstwa Niemieckiego.

Polityka wewnętrzna

Po zjednoczeniu Niemiec Bismarck wprowadził szereg reform, które przyczyniły się do stabilizacji nowego państwa:

• Utworzenie systemu biurowego – nowoczesnej administracji państwowej.
• Wprowadzenie ubezpieczeń społecznych (emerytury, chorobowe, wypadkowe) w latach 1883–1885.
• Polityka "Kulturkampf" – walka z wpływami Kościoła katolickiego w państwie niemieckim.

Polityka zagraniczna i system sojuszy

Bismarck dążył do utrzymania pokoju w Europie poprzez skomplikowaną sieć sojuszy. Najważniejsze z nich:

• Traktat z Budapesztu (1879) – sojusz z Austro-Węgrami.
• Traktat z Rzymu (1882) – sojusz z Włochami.
• Układ z Rosją (1887) – neutralność w razie konfliktu między wszystkimi innymi państwami.

Upadek i życie poza polityką

W 1890 cesarz Wilhelm II odwołał Bismarcka ze stanowiska kanclerza, co zakończyło erę "Bismarckowskiego pokoju". Po odchodzeniu od polityki Bismarck spędził ostatnie lata życia na prywatnym majątku w Friedrichsruh, gdzie zmarł w 1898 roku.

Dziedzictwo

Otto von Bismarck pozostaje jedną z najważniejszych postaci w historii Niemiec i Europy. Jego wkład w zjednoczenie Niemiec, nowoczesną administrację państwową oraz system sojuszy wpłynął na kształt polityczny kontynentu aż do wybuchu I wojny światowej. Współcześnie Bismarck jest często przywoływany w debatach o roli dyplomacji i realpolitik.

Bibliografia

• J. Wehler, Historia Niemiec od Bismarcka do Weimaru, 1999.
• E. Kocka, Państwo i społeczeństwo w Europie XIX‑XX w., 2004.
• O. von Bismarck, Myśli i wywiady, wyd. Wydawnictwo Niemieckie, 1900.